Odszkodowanie za wypadek przy pracy lub uszczerbek na zdrowiu spowodowany chorobą zawodową ma charakter jednorazowy. Jego wysokość reguluje ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Od 1 kwietnia ZUS wypłaca 1431 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. W porównaniu do zeszłego roku stawka wzrosła o 162 zł.
Komu przysługuje odszkodowanie za wypadek przy pracy?
Ubezpieczenie wypadkowe stanowi jeden z elementów wchodzących w skład ubezpieczeń społecznych. Tylko osoby, które je opłacają, mają prawo ubiegać się o jednorazowe odszkodowanie w razie wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, których skutkiem jest stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu. Pierwszy oznacza naruszenie sprawności organizmu i upośledzenie jego czynności. W tym przypadku nie ma możliwości wystąpienia poprawy. Długotrwały uszczerbek na zdrowiu jest z kolei definiowany jako naruszenie sprawności i upośledzenia czynności organizmu na okres minimum 6 miesięcy, z możliwością poprawy. Odszkodowanie przysługuje także członkom rodziny, jeśli skutkiem wypadku lub choroby zawodowej była śmierć pracownika. Kto może otrzymać pomoc?
Małżonek.
Dzieci własne, przysposobione lub drugiego małżonka.
Wnuki, rodzeństwo i inne dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie do 18. roku życia.
Rodzice.
Ile wynosi odszkodowanie za wypadek przy pracy?
Wysokość odszkodowania jest związana z procentowym uszczerbkiem na zdrowiu. Ten jest z kolei oceniany przez lekarza orzecznika ZUS. Stopień uszczerbku może też określić komisja lekarska ZUS, w momencie gdy zostanie zakończone leczenie oraz rehabilitacja. Jeśli uszczerbek na zdrowiu wyniósł np. 10 proc., poszkodowany otrzyma 14 310 zł. Kwoty jednorazowych odszkodowań są dużo wyższe w przypadku niezdolności do pracy lub śmierci pracownika.
Jeśli lekarz orzecznik stwierdzi całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji, osoba otrzyma jednorazowo 25 044 zł.
W przypadku śmierci pracownika, uprawniony małżonek lub dziecko otrzyma 128 799 zł odszkodowania.
Członkowie rodziny inni niż małżonek lub dziecko otrzymają 64 399 zł.
Powyższe kwoty odszkodowań obowiązują od 1 kwietnia 2024 roku do 31 marca 2025 roku. Aby móc otrzymać świadczenie, wypadek przy pracy musiał być spowodowany zewnętrzną przyczyną, w związku z wykonywanymi obowiązkami. W przypadku doznania urazu, pracownik musi zgłosić ten fakt pracodawcy, który jest z kolei zobowiązany do przeprowadzenia postępowania powypadkowego. Poza tym w ciągu 14 dni powinien przygotować protokół powypadkowy.
Jak ubiegać się o odszkodowanie z ZUS?
Osoby, które doznały uszczerbku na zdrowiu, muszą złożyć wniosek oraz odpowiednie dokumenty do ZUS. Do tych czynności uprawnieni są też wcześniej wymienieni członkowie rodziny, jeśli wypadek był śmiertelny. Co trzeba przygotować?
Wniosek o odszkodowanie za wypadek przy pracy.
Zaświadczenie OL-9 (o stanie zdrowia).
Kartę wypadku lub protokół wypadku, które sporządził pracodawca.
Prawomocny wyrok sądu pracy.
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, wydaną przez państwowego inspektora sanitarnego.
Członkowie rodziny muszą z kolei złożyć m.in. akt urodzenia, akt zgonu, dokument, który potwierdza stopień pokrewieństwa ze zmarłym oraz odpis skrócony aktu małżeństwa. Pracownicy, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu, mogą złożyć wniosek dopiero w momencie, gdy zostanie zakończone leczenie i rehabilitacja. Z kolei członkowie rodziny mogą to zrobić w dowolnym momencie. ZUS ma 14 dni na wydanie decyzji od momentu uprawomocnienia orzeczenia wydanego przez lekarza orzecznika lub od otrzymania orzeczenia komisji lekarskiej. Odszkodowanie jest wypłacane w ciągu 30 dni od wydania decyzji.
W tych przypadkach odszkodowanie nie przysługuje
Jak podaje ZUS na swojej stronie, jednorazowe odszkodowanie za wypadek przy pracy nie przysługuje w dwóch sytuacjach, nawet jeśli pracownik doznał uszczerbku na zdrowiu.
1. Jeśli jedyną przyczyną wypadku było umyślne naruszenie przepisów BHP lub rażące niedbalstwo.
2. Jeśli pracownik przyczynił się w dużym stopniu do wypadku i był pod wpływem alkoholu lub środków psychotropowych. Ten wyjątek nie dotyczy jednak wypadków ze skutkiem śmiertelnym.
W przypadku decyzji odmownej pracownik ma prawo się odwołać w ciągu miesiąca. Odwołanie należy wnieść pisemnie lub ustnie za pośrednictwem ZUS do sądu okręgowego.
