Zakład Ubezpieczeń Społecznych co trzy miesiące aktualizuje limity zarobków dla osób, które nie osiągnęły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego. Urzędnicy obliczają te progi na podstawie danych o przeciętnym wynagrodzeniu, które regularnie publikuje Główny Urząd Statystyczny.
Najnowszy komunikat GUS przynosi dobre wiadomości dla rynku pracy. W pierwszym kwartale 2026 roku przeciętne wynagrodzenie brutto w Polsce osiągnęło rekordowy poziom 9 562,88 zł. Tak wysoka średnia płaca automatycznie pociągnęła za sobą progi dla pracujących świadczeniobiorców. Nowe zasady będą obowiązywały od 1 czerwca do 31 sierpnia 2026 roku i obejmą przede wszystkim kobiety przed 60. rokiem życia oraz mężczyzn, którzy nie skończyli jeszcze 65 lat. Oto dwa najważniejsze progi finansowe, które musisz znać od 1 czerwca:
- Bezpieczny próg (70 proc. przeciętnego wynagrodzenia): wynosi teraz 6 694,10 zł brutto miesięcznie. To o 255,60 zł więcej niż w poprzednim okresie (od marca limit wynosił 6 438,50 zł). Jeśli Twoje zarobki nie przekroczą tej kwoty, ZUS wypłaci Ci emeryturę lub rentę w pełnej wysokości.
- Próg zawieszenia (130 proc. przeciętnego wynagrodzenia): wynosi teraz 12 431,80 zł brutto miesięcznie. To wzrost o 474,60 zł w stosunku do dotychczasowej stawki (11 957,20 zł). Jeśli zarobisz więcej niż ta kwota, ZUS całkowicie wstrzyma wypłatę Twojego świadczenia.
Jak ZUS pomniejsza wypłaty?
Co dzieje się w sytuacji, gdy Twoje zarobki ulokują się pomiędzy dwoma wskazanymi progami? Jeśli zarobisz więcej niż 6 694,10 zł, ale nie przekroczysz 12 431,80 zł brutto, wkraczasz w tzw. strefę zmniejszenia świadczenia. Wtedy ZUS obetnie Twoją miesięczną emeryturę lub rentę dokładnie o taką kwotę, o jaką przekroczyłeś bezpieczny limit.
Przepisy prawa chronią jednak seniorów przed całkowitym wyczyszczeniem świadczenia przez urzędników. Państwo wprowadziło maksymalne kwoty potrąceń, których ZUS nie może przekroczyć, nawet jeśli Twoje zarobki były bardzo wysokie. Od marca 2026 roku limity maksymalnego zmniejszenia wyglądają następująco:
- 989,41 zł – dla wcześniejszych emerytur oraz rent z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
- 841,05 zł – dla rent rodzinnych, do których uprawniona jest tylko jedna osoba,
- 742,10 zł – dla rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Warto pamiętać o ważnej zasadzie operacyjnej. ZUS może ostatecznie rozliczać Twoje dodatkowe przychody w ujęciu miesięcznym lub rocznym. Oznacza to, że jednorazowe przekroczenie limitu w trakcie jednego, intensywnego miesiąca pracy nie musi z góry oznaczać trwałego obniżenia Twoich finansów w skali całego roku. Kluczowy wpływ na to ma ostateczny bilans, który urzędnicy podsumują po zakończeniu roku kalendarzowego. Pamiętaj też, że limity dotyczą wyłącznie przychodów brutto, od których pracodawca ma obowiązek odprowadzić składki na ubezpieczenia społeczne.
Formularz EROP. Obowiązek wobec ZUS
Podjęcie pracy na wcześniejszej emeryturze lub rencie nakłada na Ciebie natychmiastowy obowiązek informacyjny. Musisz oficjalnie powiadomić ZUS o tym, że dorabiasz do swojego świadczenia, a także wskazać przewidywaną wysokość swoich przyszłych zarobków.
Do tego celu służy specjalny formularz EROP. Dokument ten bez problemu pobierzesz w każdej stacjonarnej placówce ZUS, znajdziesz go na oficjalnej stronie internetowej urzędu lub wypełnisz całkowicie zdalnie poprzez nowoczesny portal internetowy eZUS.
Samo zgłoszenie podjęcia pracy to jednak nie wszystko. Każdego roku, najpóźniej do końca lutego, musisz dostarczyć do ZUS oficjalne zaświadczenie od swojego pracodawcy (płatnika składek) lub własne oświadczenie, jeśli prowadzisz działalność. W dokumencie tym czarno na białym wykazujesz realną wysokość przychodów osiągniętych w poprzednim roku kalendarzowym. Na tej podstawie urzędnicy weryfikują, czy wypłacali Ci państwowe świadczenie w prawidłowej wysokości.
ZUS może zażądać zwrotu pieniędzy za 3 lata
Ukrywanie dodatkowych dochodów przed państwem to najgorsza strategia, jaką może wybrać pracujący emeryt. Brak odpowiednich formalności i unikanie składania deklaracji niesie za sobą bardzo poważne konsekwencje finansowe. Urzędnicy ZUS i tak dowiedzą się o Twoim zatrudnieniu, ponieważ systemy informatyczne widzą składki odprowadzane przez Twojego pracodawcę.
Jeśli ZUS odkryje, że dorabiasz i celowo nie poinformowałeś o tym urzędu, zastosuje surowe sankcje. Przepisy pozwalają urzędnikom wydać decyzję nakazującą zwrot nienależnie pobranych świadczeń nawet za trzy lata wstecz. Taka sytuacja oznacza konieczność oddania państwu kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych jednorazowo.
Jeżeli natomiast dopełnisz wszystkich formalności, złożysz formularz EROP i po prostu popełnisz błąd w szacowaniu swoich dochodów, prawo potraktuje Cię o wiele łagodniej. W takim przypadku ewentualny zwrot nadpłaconych środków obejmie wyłącznie ostatni rok kalendarzowy.
Ograniczenia i limity zarobkowe nie dotyczą wszystkich seniorów w Polsce. Ogromna część emerytów może dorabiać do domowego budżetu bez jakichkolwiek barier i obaw o reakcję ZUS-u. Pełną wolność finansową zyskujesz w momencie, gdy osiągniesz powszechny wiek emerytalny. Kobiety po 60. roku życia oraz mężczyźni po 65. roku życia mogą zarabiać dowolne kwoty, a ZUS nie ma prawa potrącić im ani grosza z wypracowanej emerytury.
Ustawodawca wprowadził jednak jeden bardzo istotny wyjątek od tej reguły. Dotyczy on osób, które wypracowały niską emeryturę, a ZUS na mocy przepisów podwyższył im świadczenie do kwoty gwarantowanej emerytury minimalnej (od 1 marca 2026 roku wynosi ona 1 978,49 zł brutto). Jeśli taki senior podejmie dodatkową pracę i zarobi kwotę wyższą niż wartość rządowej dopłaty do minimum, ZUS nie zawiesi całej emerytury, ale wypłaci ją w podstawowej, niższej kwocie – bez dopłaty do gwarantowanego minimum.
Oprócz osób w powszechnym wieku emerytalnym, limity zarobkowe w ogóle nie obowiązują:
- rencistów, którzy pobierają rentę wojskową lub wojenną, jeśli ich niezdolność do pracy ma bezpośredni związek ze służbą wojskową,
- osób, które pobierają rentę rodzinną po takich inwalidach wojskowych,
- świadczeniobiorców, u których renta rodzinna okazuje się finansowo korzystniejsza od ustalonej emerytury z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego.
