10 tys. zł jednorazowego wsparcia za urodzenie dziecka od 1 stycznia 2026 r. – niezależnie od 800 plus i innych świadczeń. "By rodziło się coraz więcej dzieci"

Najniższa w historii dzietność jako uzasadnienie dla jednorazowego wparcia w wysokości 10 tys. za urodzenie dziecka - niezależnie od 800 plus i innych świadczeń

Z danych portalu Birth Gauge, który monitoruje światowe trendy demograficzne i spadek liczby urodzeń, obejmujących pierwsze półrocze 2025 roku wynika, że w porównaniu z tym samym okresem roku 2024, w Polsce urodziło się o około 11 tysięcy dzieci mniej. Z najnowszych analiz wynika również, że współczynnik dzietności (TFR – Total Fertility Rate), czyli liczba dzieci, które przeciętna kobieta urodziłaby w ciągu całego okresu rozrodczego (od 15. do 49. roku życia), spadł do poziomu 1,04. Dla porównania – w 2024 roku wskaźnik ten wynosił 1,11, w 2023 roku 1,16, a jeszcze w 2020 roku 1,45.

Z kolei dane GUS pokazują, że w 2015 roku wskaźnik przyrostu naturalnego wynosił minus 0,7 na 1000 mieszkańców, natomiast w 2024 roku pogłębił się do poziomu minus 4,2. Trend ten obejmuje cały kraj i potwierdza narastające problemy demograficzne.

Świadczenie 800 plus jako kluczowy program wspierania dzietności w Polsce

Głównym filarem polityki prorodzinnej, którego celem miała być zarówno poprawa sytuacji finansowej rodzin, jak i zachęcanie do posiadania dzieci, jest program 800 plus. To regularne, miesięczne wsparcie wypłacane na każde dziecko do ukończenia 18. roku życia i, co istotne, przyznawane bez względu na wysokość dochodów gospodarstwa domowego.

Prawo do świadczenia mają m.in.:

• matka lub ojciec dziecka, a także opiekun faktyczny, z którym dziecko zamieszkuje lub pozostaje na jego utrzymaniu,
• opiekun prawny,
• rodzic zastępczy,
• osoba prowadząca rodzinny dom dziecka,
• dyrektor placówki opiekuńczo-wychowawczej,
• dyrektor regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej,
• dyrektor interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego,
• dyrektor domu pomocy społecznej.

Świadczenie 800 plus nie jest natomiast przyznawane w sytuacji, gdy:

• dziecko zawarło związek małżeński,
• dziecko przebywa w placówce zapewniającej całodobowe, bezpłatne utrzymanie, takiej jak młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, szkoła wojskowa lub inna szkoła o charakterze zamkniętym,
• pełnoletnie dziecko ma ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na własne dziecko,
• na dziecko pobierane jest podobne świadczenie za granicą (z wyjątkiem świadczeń wypłacanych w państwach UE, EFTA lub w Wielkiej Brytanii).

10 tys. zł jednorazowego wsparcia za urodzenie dziecka od 1 stycznia 2026 r. – 800 plus nie wystarcza

800 plus, miało w założeniu przyczynić się do poprawy sytuacji demograficznej w kraju. W praktyce jego wpływ na wzrost dzietności okazał się jednak niewielki. Choć świadczenie wyraźnie wzmocniło stabilność finansową wielu gospodarstw domowych, nie przełożyło się na trwałą zmianę decyzji prokreacyjnych. Jak podkreślają eksperci z firmy Personnel Service, tego typu programy skuteczniej podnoszą poziom życia rodzin o niższych dochodach, natomiast dla osób o średnich i wysokich zarobkach nie są wystarczającym bodźcem do decydowania się na kolejne dzieci.

W przestrzeni publicznej pojawiają się więc nowe pomysły na poradzenie sobie z kryzysem demograficznym, jak choćby zwolnienie z podatku dochodowego dla pracujących matek, skrócenie czasu pracy rodzicom do 7 godzin czy dodatkowe dni urlopu wypoczynkowego dla osób wychowujących dzieci. Własnych rozwiązań na poradzenie sobie z problemem szukają także samorządy.

10 tys. zł jednorazowego wsparcia za urodzenie dziecka od 1 stycznia 2026 r. to propozycja samorządu województwa świętokrzyskiego

Na tle ogólnopolskich danych demograficznych niekorzystnie wypada województwo świętokrzyskie. Region od lat zmaga się z nasilającym się ujemnym przyrostem naturalnym, a skala zjawiska jest tu większa niż średnia krajowa. W 2015 roku wskaźnik wynosił minus 3,0 na 1000 mieszkańców, natomiast w 2024 roku spadł aż do minus 6,7. Co istotne, ujemny przyrost naturalny odnotowano we wszystkich powiatach województwa.

Z tego powodu samorząd województwa świętokrzyskiego wprowadził nowy program, który ma stanowić odpowiedź na wyzwania demograficzne, a jednocześnie wspierać rodziny i zachęcać je do związania swojej przyszłości z regionem. Inicjatywa zakłada przyznanie jednorazowej darowizny w wysokości 10 tys. zł dla każdego 50. dziecka urodzonego w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Kielcach.

Zgodnie z zasadami programu, świadczenie przysługuje mieszkańcom województwa świętokrzyskiego, którzy posiadają pełnię praw rodzicielskich. W przypadku narodzin bliźniąt lub większej liczby dzieci, wsparcie finansowe będzie wypłacane osobno na każde z nich.

Wyłanianie osób uprawnionych do otrzymania darowizny odbywać się będzie na podstawie rejestru porodów prowadzonego przez Wojewódzki Szpital Zespolony. Następnie dane trafią do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Świętokrzyskiego, który po sprawdzeniu spełnienia warunków formalnych przekaże środki na wskazane konto bankowe. Na realizację programu w projekcie budżetu województwa na 2026 rok zaplanowano kwotę 390 tys. zł.

"Chcemy, aby rodzice czuli wsparcie i była to zachęta do tego, aby w naszym województwie rodziło się coraz więcej dzieci" - podkreśliła Renata Janik, marszałek województwa świętokrzyskiego.

10 tys. zł jednorazowego wsparcia za urodzenie dziecka od 1 stycznia 2026 r. – niezależnie od 800 plus i innych świadczeń – liczba urodzeń w placówce rośnie

Z informacji przekazanych przez Wojewódzki Szpital Zespolony wynika, że pomimo ogólnopolskiego trendu spadkowego w liczbie urodzeń, w tej placówce obserwowany jest wzrost liczby porodów.

"W 2025 roku przyjęliśmy około 1700 porodów. Należymy do nielicznych ośrodków w kraju, w których liczba urodzeń systematycznie rośnie" – podkreślił dr Grzegorz Świercz, kierownik Kliniki Ginekologii i Położnictwa Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego.