Zostało ci kilka lat pracy emerytury? Zobacz, jak chronią cię przepisy

Kto może liczyć na ochronę przed zwolnieniem?

Zgodnie z przepisami, pracodawca nie może wypowiedzieć umowy osobie, której do osiągnięcia wieku emerytalnego brakuje nie więcej niż cztery lata, o ile jej staż pracy pozwoli na uzyskanie świadczenia po osiągnięciu tego wieku. W praktyce oznacza to ochronę najczęściej od 56. roku życia w przypadku kobiet i od 61. roku życia u mężczyzn.

Warto pamiętać, że chodzi o wypowiedzenie z inicjatywy pracodawcy. Inne formy rozwiązania umowy, takie jak porozumienie stron czy wygaśnięcie kontraktu, podlegają odrębnym zasadom. Kluczowe znaczenie ma także moment doręczenia wypowiedzenia — to on decyduje, czy pracownik był już objęty ochroną.

Ochrona dotyczy także umów terminowych

Wątpliwości przez lata budziły umowy na czas określony. Pracodawcy argumentowali, że skoro kontrakt i tak kończy się przed osiągnięciem wieku emerytalnego, szczególna ochrona nie powinna mieć zastosowania. Obecnie przyjmuje się jednak, że również w takich przypadkach pracownik spełniający warunki ochrony nie może zostać zwolniony w drodze wypowiedzenia tylko dlatego, że umowa miała wkrótce wygasnąć. W praktyce wzmacnia to stabilność zatrudnienia osób w końcowym etapie aktywności zawodowej.

Kiedy ochrona nie obowiązuje

Przepisy przewidują jednak wyjątki. Szczególna ochrona nie działa m.in. wtedy, gdy:

- pracownik uzyskał prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,

- firma ogłasza upadłość lub likwidację,

- wypowiedzenie zostało skutecznie doręczone jeszcze przed rozpoczęciem okresu ochronnego.

Oznacza to, że ochrona nie jest absolutna, ale w standardowych warunkach znacząco utrudnia rozwiązanie umowy z pracownikiem tuż przed emeryturą.

Świadczenie przedemerytalne — finansowa poduszka bezpieczeństwa

Osoby, które mimo wszystko stracą pracę z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, mogą ubiegać się o świadczenie przedemerytalne. Przysługuje ono m.in. kobietom od 56. roku życia i mężczyznom od 61. roku życia, pod warunkiem odpowiedniego stażu pracy (co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn).

Konieczna jest również rejestracja w urzędzie pracy oraz pobieranie zasiłku dla bezrobotnych przez minimum 180 dni. Świadczenie ma stałą wysokość i podlega waloryzacji — w 2026 roku to około 1800 zł brutto miesięcznie, wypłacane aż do uzyskania prawa do emerytury.

Emerytury pomostowe dla wybranych zawodów

Innym rozwiązaniem dla osób wykonujących szczególnie obciążające lub niebezpieczne prace jest emerytura pomostowa. Dotyczy pracowników, którzy przepracowali co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Z takiej możliwości mogą skorzystać kobiety od 55. roku życia i mężczyźni od 60. roku życia, jeśli posiadają wymagany staż ubezpieczeniowy. Świadczenie finansowane jest z Funduszu Emerytur Pomostowych, na który pracodawcy odprowadzają dodatkową składkę.

Choroba i zmiany warunków pracy po 50. roku życia

Pracownicy po pięćdziesiątce podlegają także odmiennym zasadom w przypadku zwolnień lekarskich. Wynagrodzenie chorobowe wypłacane przez pracodawcę przysługuje im przez 14 dni w roku, a od 15. dnia świadczenie przejmuje ZUS. Dla firm oznacza to mniejsze koszty dłuższej absencji, co w praktyce ogranicza ryzyko presji na rozwiązanie umowy.

Istotne są również ograniczenia dotyczące pogarszania warunków zatrudnienia. Pracodawca nie może swobodnie obniżyć wynagrodzenia czy zmienić stanowiska pracownika objętego ochroną. Wyjątki dotyczą sytuacji ogólnych zmian systemu wynagradzania lub utraty zdolności do pracy na danym stanowisku potwierdzonej orzeczeniem lekarskim.

Stabilność zamiast niepewności

Choć przepisy nie gwarantują całkowitego bezpieczeństwa zatrudnienia, stanowią realną tarczę dla osób zbliżających się do wieku emerytalnego. Dzięki nim ostatnie lata pracy nie muszą oznaczać życia w ciągłym strachu przed utratą dochodu — a to dla wielu pracowników ma znaczenie nie tylko finansowe, ale i psychologiczne.