Subskrybuj nas na Youtube
Zapisz się na newsletter
Czy sprzedawca może odmówić przyjęcia banknotu?
Sprzedawca ma prawo nie przyjąć banknotu lub monety, jeżeli uzna, że są one w zbyt złym stanie. Chociaż formalnie nawet zniszczony środek płatniczy zachowuje swoją wartość nominalną, w praktyce o jego akceptacji decyduje osoba obsługująca transakcję. Banknoty rozerwane, zalane, nadpalone czy silnie zabrudzone często bywają uznawane za nieczytelne i nie są przyjmowane. To samo dotyczy monet – wykrzywione, uszkodzone lub niepełne, na przykład bez rdzenia albo pierścienia, również mogą zostać odrzucone.
Gdzie można wymienić zniszczone pieniądze?
Uszkodzone banknoty i monety można wymienić w wielu bankach komercyjnych, jednak najpewniejszym rozwiązaniem jest udanie się do oddziału Narodowego Banku Polskiego, który specjalizuje się w ocenie takich przypadków. Przy niewielkich zniszczeniach, na przykład drobnym naderwaniu banknotu, wymiana na nowy egzemplarz zazwyczaj następuje od razu. Jeśli jednak pieniądz jest poważnie uszkodzony – składa się z kilku fragmentów, został nadpalony, zalany lub silnie zabrudzony – konieczne jest złożenie stosownego wniosku. W takiej sytuacji banknot trafia do NBP, gdzie specjaliści dokładnie sprawdzają jego autentyczność oraz stopień zniszczenia.
Osoby prywatne mają także możliwość przesłania do centrali NBP wniosku razem z uszkodzonymi banknotami, których łączna wartość nie przekracza 2 tys. zł. Taką przesyłkę należy nadać bezpośrednio na wskazany adres banku centralnego:
Narodowy Bank Polski,
Departament Emisyjno-Skarbcowy
ul. Świętokrzyska 11/21,
00-919 Warszawa
z dopiskiem: DES – wymiana
Ile pieniędzy dostaniesz za zniszczone pieniądze? W niektórych przypadkach znacznie mniej niż myślisz
Kwota zwrotu za uszkodzony banknot lub monetę jest uzależniona od tego, jak duża część oryginalnego środka płatniczego zachowała się u właściciela. Zgodnie z zarządzeniem Prezesa NBP nr 31/2013 obowiązują następujące reguły:
100 proc. wartości otrzymasz, jeśli:
- zachowało się ponad 75 proc. powierzchni banknotu w jednym fragmencie,
- banknot jest rozdarty, ale posiadasz wszystkie jego części (maksymalnie do 9 kawałków),
- moneta jest kompletna, a w przypadku monet dwuczęściowych masz zarówno rdzeń, jak i pierścień.
50 proc. wartości przysługuje, gdy:
- banknot zachował od 45 do 75 proc. swojej powierzchni w jednym kawałku,
- dysponujesz tylko rdzeniem albo tylko pierścieniem monety dwukolorowej.
Wymiana nie będzie możliwa, jeśli:
- banknot ma mniej niż 45 proc. zachowanej powierzchni,
- przedstawiony zostanie jedynie fragment monety, np. sam pierścień,
- pieniądze są na tyle zniszczone, że nie da się odczytać ich danych lub potwierdzić autentyczności.
Co dzieje się z pieniędzmi, które nie nadają się do wymiany?
Jeśli Narodowy Bank Polski uzna, że dostarczone banknoty lub monety są zbyt zniszczone i nie spełniają warunków wymiany, nie przysługuje za nie żaden zwrot. W takiej sytuacji właściciel ma sześć miesięcy na odebranie zdeponowanych pieniędzy. Po tym czasie, jeśli nie zostaną odebrane, NBP ma prawo je zutylizować – banknoty są niszczone, a monety kierowane do przetopienia.
Dlaczego warto działać od razu?
Zniszczenie banknotu lub monety może przytrafić się zupełnie niespodziewanie – choćby podczas prania ubrań z zapomnianą gotówką w kieszeni, po zalaniu napojem, przypaleniu czy innym uszkodzeniu mechanicznym. W takich przypadkach kluczowe znaczenie ma szybka reakcja, ponieważ im wcześniej zgłosisz się z pieniędzmi do wymiany, tym większa szansa na odzyskanie ich pełnej wartości.
Warto pamiętać, że sklepy ani banki komercyjne nie mają obowiązku akceptowania zniszczonej gotówki. Dlatego gdy zauważysz podarty banknot lub uszkodzoną monetę, nie zwlekaj z działaniem. Najlepszym rozwiązaniem jest jak najszybsza wizyta w banku, a szczególnie w oddziale NBP, gdzie można wymienić pieniądze, zanim utracą możliwość odzyskania wartości.