Przy odroczeniu terminu płatności naliczana jest opłata prolongacyjna. Opłata taka jest też pobierana w przypadku rozłożenia zadłużenia na raty, ale nie nalicza się odsetek od kolejnych rat.
Jednorazowe odroczenie terminu płatności może dotyczyć składek za więcej niż jeden miesiąc. Płatnik może je uzyskać nie częściej niż raz na sześć kolejnych miesięcy. Również maksymalny okres odroczenia terminu płatności składek może wynieść sześć miesięcy. Odroczenie płatności i rozłożenie ich na raty jest decyzją uznaniową. Rozpatrując wniosek, ZUS bierze pod uwagę stan finansów ubezpieczeń społecznych, możliwości płatnicze dłużnika oraz powód wystąpienia z takim wnioskiem (trudna sytuacja materialna, finansowa lub osobista płatnika składek, przejściowe zachwianie płynności finansowej prowadzonej przez niego firmy, zdarzenie losowe, klęska żywiołowa, zawarcie przez płatnika sądowego postępowania układowego, ugodowego albo bankowego, upadłość banku, w którym płatnik posiadał środki na rachunku).
Wniosek w tej sprawie należy złożyć najpóźniej w ostatnim dniu przed upływem terminu płatności składek za dany miesiąc, czyli do 15 dnia następnego miesiąca. Odroczenie terminu płatności zaległych składek na ubezpieczenia społeczne lub możliwość ich zapłaty w ratach następuje w formie umowy, od której stronie nie służy odwołanie do sądu (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 26 marca 2003 r., sygn. akt III AUa 2016/01).
Zakład ma możliwość umorzenia należności, ale tylko w wyjątkowej sytuacji, czyli tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Ma to miejsce wówczas, gdy nie ma możliwości ściągnięcia należności w dłuższym okresie czasu, na drodze egzekucji lub spłaty zadłużenia w ratach
