100 proc. płatne chorobowe? Wtedy ZUS wypłaci Ci pełną pensję w 2026 r.

Wysokość zasiłku chorobowego zależy od przyczyny Twojej choroby. W 2026 roku obowiązują dwa główne progi procentowe:

• 80 proc. podstawy wymiaru – to standardowa stawka za czas choroby, w tym również za okres pobytu w szpitalu.
• 100 proc. podstawy wymiaru – otrzymasz pełną kwotę, jeśli Twoja niezdolność do pracy: przypada w okresie ciąży (kod B), powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy, wynika z poddania się badaniom dla dawców komórek, tkanek i narządów lub samemu zabiegowi pobrania.

Podstawę zasiłku wylicza się z przeciętnego wynagrodzenia pracownika z ostatnich 12 miesięcy. Od kwoty brutto odejmuje się najpierw składki społeczne (13,71 proc.). Dla osób na pełnym etacie podstawa w 2026 roku nie może być niższa niż 4147,10 zł.

Zasiłek chorobowy. Kto płaci: pracodawca czy ZUS?

To zależy od tego, jak długo chorujesz w danym roku kalendarzowym oraz ile masz lat.

• Pracownicy do 50. roku życia: Za pierwsze 33 dni choroby w roku płaci pracodawca (tzw. wynagrodzenie chorobowe). Od 34. dnia chorobowe wypłaca ZUS (zasiłek chorobowy).
• Pracownicy powyżej 50. roku życia: Pracodawca finansuje tylko pierwsze 14 dni choroby. Już od 15. dnia obowiązek płatności przejmuje ZUS.

Okresy te sumuje się ze wszystkich zwolnień w danym roku kalendarzowym, nawet jeśli pracownik zmieni pracę.

Okres wyczekiwania. Kiedy nabywa się prawa do zasiłku?

Nie każdy otrzymuje pieniądze od pierwszego dnia pracy. Pracownik musi "odczekać" określony czas w ubezpieczeniu:

• Ubezpieczenie obowiązkowe (np. umowa o pracę): prawo do zasiłku zyskujesz po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia.
• Ubezpieczenie dobrowolne (np. umowa zlecenie, działalność gospodarcza): musisz opłacać składki przez 90 dni.

Kto dostaje zasiłek chorobowy od 1. dnia?

Istnieją wyjątki, gdzie okres wyczekiwania nie obowiązuje. Pieniądze od pierwszego dnia choroby otrzymają m.in. absolwenci szkół i uczelni, którzy ubezpieczyli się w ciągu 90 dni od daty uzyskania dyplomu, osoby, których choroba wynika z wypadku w drodze do lub z pracy, pracownicy z co najmniej 10-letnim stażem obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego, byli posłowie i senatorowie (do 90 dni od zakończenia kadencji).

Przedsiębiorcy a długi w ZUS

Jeśli prowadzisz firmę lub pracujesz na zleceniu i sam opłacasz składki, ZUS sprawdzi Twoje konto. Świadczenie nie przysługuje, jeśli Twoje zadłużenie z tytułu składek przekracza 1 proc. minimalnego wynagrodzenia. Jeśli spłacisz dług w całości w ciągu 6 miesięcy od powstania prawa do świadczenia, ZUS wypłaci Ci zaległe pieniądze. Jeśli spóźnisz się z uregulowaniem długu powyżej pół roku, prawo do zasiłku za dany okres przepadnie.

Jak długo można pobierać zasiłek chorobowy?

ZUS nie płaci w nieskończoność. Standardowo zasiłek przysługuje przez 182 dni. Okres ten wydłuża się do 270 dni, jeśli chorujesz na gruźlicę (kod D) lub jesteś w ciąży (kod B).

Do okresu zasiłkowego wliczamy każdą chorobę, jeśli przerwa między zwolnieniami była krótsza niż 60 dni. Jeśli chorujesz po ustaniu zatrudnienia, zasiłek wypłacany jest maksymalnie przez 91 dni (chyba że chodzi o ciążę, gruźlicę lub dawców narządów).

Zasiłek chorobowy. Jakie dokumenty musisz przygotować?

W 2026 roku standardem jest elektroniczne zwolnienie lekarskie (e-ZLA). Lekarz wysyła je bezpośrednio do ZUS i Twojego pracodawcy. Istnieją jednak sytuacje, gdy potrzebujesz dodatkowych pism:

• Dla przedsiębiorców: musisz złożyć druk Z-3b lub wniosek ZAS-53.
• Dla zleceniobiorców: pracodawca przesyła zaświadczenie Z-3a.
• Choroba po ustaniu ubezpieczenia: składasz dodatkowo oświadczenie na druku Z-10.
• Zwolnienie z zagranicy: musi zawierać nazwę placówki, datę i podpis. Tłumaczenie nie jest wymagane, jeśli kraj wystawiający należy do UE lub EFTA.

Zasiłek chorobowy. Kiedy ZUS odmówi wypłaty?

Stracisz prawo do zasiłku, jeśli podczas kontroli okaże się, że pracujesz zarobkowo w trakcie zwolnienia, wykorzystujesz zwolnienie niezgodnie z celem (np. wyjechałeś na wakacje), sfałszowałeś zaświadczenie lekarskie, choroba powstała w wyniku umyślnego przestępstwa lub nadużycia alkoholu (za pierwsze 5 dni). Lekarz orzecznik ZUS może wezwać Cię na badanie. Jeśli nie przyjdziesz lub nie dostarczysz wyników badań, Twoje zwolnienie straci ważność od następnego dnia.