Opisywany przez nas bank spółdzielczy (BS) na koniec 2018 r. miał ponad 296 mln zł depozytów. Gros z nich – ponad 62 proc. – to pieniądze osób fizycznych. Lokaty i rachunki bieżące mają tam też jednostki samorządu terytorialnego (JST): 15,8 mln zł. Za mało, aby Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG) z automatu uznał, że bank trzeba ratować, bo jest w tym interes publiczny.
– informuje DGP rzecznik BFG Filip Dutkowski.
Fundusz decyduje o przymusowej restrukturyzacji m.in. gdy bankructwo banku może zachwiać stabilnością finansową i zaufaniem do sektora finansowego.
– mówi nam osoba znająca sprawę.
W Polsce przez długi czas nie było upadłości banków. Ostatnie lata to zmieniły. Jesienią 2015 r. zbankrutował SK Bank Wołomin, największy wtedy bank spółdzielczy w Polsce z ponad 2 mld zł depozytów. Rok później upadł BS w Nadarzynie (140 mln zł depozytów). Połowa ub.r. to upadek BS w Grębowie, a początek 2020 r. resolution (przymusowa restrukturyzacja) w BS z Sanoka.
podkreśla prof. SGH Marcin Liberadzki. Jednak jego zdaniem kryzys lat 2008–2009 pokazał, z czym wiąże się upadłość banków. – – dodaje.
Patowa sytuacja
BFG nie chce ratować instytucji za wszelką cenę. Od 2016 r. mamy przepisy dotyczące przymusowej restrukturyzacji i uporządkowanej upadłości banków. Wszystko odbywa się w ramach procedury resolution, która obejmuje m.in. sprzedaż przez fundusz banku, wybranych składników jego majątku lub utworzenie zarządzanej przez BFG instytucji pomostowej, do której trafi bankowy biznes lub jego część. Ostatnią z możliwości zastosowano w przypadku BS w Sanoku.
Fundusz, przyjmując tzw. plany resolution, wskazuje, które banki należy ratować. Jeśli nie dostrzega potrzeby restrukturyzacji, działalność banku jest zawieszana, czeka go upadłość, a klienci dostają wypłatę środków gwarantowanych – do równowartości 100 tys. euro.
– mówi DGP Jacek Barszczewski, rzecznik KNF.
– dodaje.
Nadzór chce ratować
podkreśla Barszczewski i przerzuca tym samym odpowiedzialność na fundusz gwarantujący depozyty.
– mówi DGP adwokat dr Marcin Olechowski z kancelarii SK&S.
Prawo bankowe wskazuje w art. 158, jakie obowiązki są po stronie nadzoru, a jakie należą do funduszu. Zgodnie z par. 1 artykułu, na który zwraca nam uwagę rzecznik BFG, jeśli "aktywa banku nie wystarczają na zaspokojenie jego zobowiązań, zarząd banku, zarząd komisaryczny lub likwidator powiadamiają o tym niezwłocznie KNF, która wydaje decyzję o zawieszeniu działalności banku i ustanowieniu zarządu komisarycznego (...) oraz jednocześnie podejmuje decyzję o jego przejęciu przez inny bank, za zgodą banku przejmującego, albo występuje do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości”. Istotny jest także par. 3. Zgodnie z nim nadzór nie ogłasza upadłości, jeżeli BFG wydał decyzję o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji.
Takiej decyzji w tym przypadku nie ma, więc wszystko wskazuje, że piłka jest po stronie nadzoru. Tyle że ten widzi ją wciąż na połowie funduszu.
zwraca uwagę Jacek Barszczewski. To oznaczałoby, że BFG formalnie nie powiedział "nie” w tej sprawie.
Kto pomoże
Patowa sytuacja wynika także z tego, że zgodnie z naszymi ustaleniami jest bank chętny do przejęcia opisywanego przez nas podmiotu. Proces ten jest prowadzony w ramach IPS, czyli systemu ochrony instytucjonalnej – banki spółdzielcze zapisują się do IPS i mogą liczyć na wsparcie w problemach. W ramach systemu działa m.in. fundusz pomocowy.
wyjaśnia Piotr Trescher, dyrektor Departamentu Obsługi Prawnej i Administracji w IPS-SGB.
Tyle że przejęcie ma się odbyć z udziałem BFG, a do tego konieczne jest zaangażowanie środków publicznych. Żeby to było możliwe, konieczne jest stwierdzenie interesu publicznego. Historia zatacza więc koło.
– mówi osoba znająca przypadek opisywanego banku.
Sprawa ma drugie dno, które może pokazywać, dlaczego KNF z taką determinacją dąży do tego, aby bank nie upadł. podkreśla nasz rozmówca z komisji i przypomina, że bank w Grębowie, który upadł, i ten z Sanoka nie były członkami IPS.
mówi Liberadzki.
Prokurator bada sprawę
Sytuacja opisywanego przez nas BS jest wyjątkowa trudna. Ze sprawozdania za 2018 r. wynika, że stwierdzono w nim szereg nieprawidłowości w zarządzaniu. Potwierdza je biegły rewident.
"Podczas przeprowadzania procedur badania zidentyfikowaliśmy znaczną ilość ręcznych księgowań w pierwszej połowie 2018 r. oraz w latach poprzednich, które nie były zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i miały na celu przedstawienie znacznie korzystniejszej sytuacji banku niż kształtowała się ona w rzeczywistości” – czytamy w opinii audytora.
Nieprawidłowości dotyczyły też udzielania kredytów, a następnie ich rolowania. Bank nie miał ludzi o odpowiednich kwalifikacjach do rozpatrywania wniosków czy dostępu do baz danych (np. Krajowego Rejestru Długów), które pozwoliłyby weryfikować klientów. Problemy dotyczyły też windykacji. Nowe władze BS złożyły też na swoich poprzedników oraz niektórych klientów zawiadomienie do prokuratury. Wszystko wskazuje, że na koniec 2019 r. bank nadal miał ujemny współczynnik wypłacalności, chociaż ograniczył swoją aktywność.
