Orzeczenie zostało zainicjowany pytaniem prejudycjalnym Sądu Okręgowego w Warszawie. Postępowanie przed krajowym sądem dotyczy kredytu hipotecznego zawartego w 2007 r., który pierwotnie został udzielony w złotych. Na mocy aneksu z 2008 r. kredyt został przewalutowany na franki szwajcarskie, co wiązało się m.in. ze zmianą zasad oprocentowania oraz wydłużeniem okresu spłaty.
Polski sąd zapytał TSUE o aneks do umowy kredytowej
W 2022 r. kredytobiorczyni zakwestionowała ważność postanowień aneksu, wskazując, że całość ryzyka kursowego została przerzucona na konsumenta. Domaga się ona uznania, że klauzule indeksacyjne jej nie wiążą, ewentualnie stwierdzenia nieważności całej umowy. Sąd krajowy zwrócił się do TSUE z pytaniem, czy unieważnienie aneksu ze względu na zawarte w nim nieuczciwe warunki powinno skutkować przywróceniem pierwotnych warunków umowy kredytu, które aneks zmienił.
TSUE o nieuczciwych klauzulach
Trybunał orzekł, że zgodnie z unijnym prawem nieuczciwe postanowienia należy co do zasady traktować tak, jakby nigdy nie istniały. Oznacza to konieczność przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta sprzed ich zastosowania. TSUE zastrzegł jednak, że rozwiązanie to nie może prowadzić do pogorszenia sytuacji konsumenta ani osłabienia odstraszającego efektu dyrektywy wobec przedsiębiorców stosujących nieuczciwe klauzule.
Trybunał podkreślił, że ryzyko naruszenia ochrony konsumenta występuje w szczególności wtedy, gdy powrót do pierwotnej umowy przynosi korzyści przedsiębiorcy kosztem konsumenta lub prowadzi do negatywnych skutków dla tego ostatniego. W konsekwencji TSUE orzekł, że przywrócenie pierwotnych warunków umowy jest możliwe tylko pod warunkiem, że sąd krajowy upewni się, iż rozwiązanie to zapewnia rzeczywistą równowagę praw i obowiązków stron.
