Telepracownik jest pracownikiem, który wykonuje pracę poza zakładem pracy z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej i przekazuje pracodawcy wyniki pracy, w szczególności za pośrednictwem tych środków. Wprowadzenie telepracy wymaga zgody pracownika, którego ta forma pracy ma dotyczyć. Pracodawca nie może przymusić zatrudnionego już pracownika do telepracy, a jego odmowa nie może być przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę. Takiego prawa nie ma również pracownik w stosunku do pracodawcy, choć pracodawca powinien w miarę możliwości uwzględnić wniosek o telepracę.
Telepraca może być stosowana, gdy u pracodawców ustalono warunki jej wykonywania. Następuje to w formie porozumienia z działającymi u pracodawcy związkami zawodowymi albo samodzielnie przez pracodawcę w regulaminie ustalonym po konsultacji z przedstawicielem pracowników.
Rozpoczęcie telepracy w trakcie zatrudnienia wymaga zawsze porozumienia między pracodawcą i pracownikiem. Inicjatywa należy do obu stron. Pracodawca dostarcza potrzebny sprzęt (zgodny z BHP), który ubezpiecza, pokrywa koszty jego instalacji, serwisu, eksploatacji i konserwacji, zapewnia pomoc techniczną i niezbędne szkolenia w zakresie obsługi, chyba że pracownik chce wykorzystać własny sprzęt. Wtedy w odrębnej umowie strony określają zasady korzystania z niego i wysokość ekwiwalentu z tego tytułu. W umowie strony określają również zasady porozumiewania się, sposób potwierdzania obecności w pracy oraz sposób i formę kontroli wykonywania pracy.
Pracodawca może kontrolować telepracownika w domu, jeżeli jest to jego miejsce pracy, na co telepracownik musi wyrazić uprzednią zgodę (można zawrzeć to w umowie), a wykonując taką kontrolę, pracodawca nie może naruszać prywatności telepracownika i jego rodziny ani utrudniać korzystania z pomieszczeń domowych.
Decyzja o telepracy nie ma charakteru ostatecznego. Każda ze stron w okresie 3 miesięcy od dnia podjęcia telepracy może z niej w sposób jednostronny i wiążący zrezygnować, występując przed upływem tego terminu do drugiej strony z wnioskiem o zaprzestanie telepracy i przywrócenie poprzednich warunków wykonywania pracy, co powinno nastąpić w terminie ustalonym nie później niż 30 dni od dnia otrzymania wniosku. Przekraczając 3-miesięczny termin, pracownik musi pamiętać, że pracodawca nie jest związany jego wnioskiem, choć w miarę możliwości powinien go uwzględnić. Po upływie 3-miesięcznego terminu pracodawca może jednostronnie zrezygnować z telepracy w trybie wypowiedzenia zmieniającego. Jeżeli pracownik nie zgadza się na taką zmianę, to do połowy okresu wypowiedzenia może złożyć oświadczenie o odmowie przyjęcia zaproponowanych mu warunków, doprowadzając jednak do rozwiązania umowy o pracę z upływem okresu wypowiedzenia.
W każdym czasie strony mogą również zawrzeć porozumienie zmieniające i powrócić do poprzednich warunków pracy. Telepracownik zachowuje wszystkie uprawnienia pracownicze, tj. prawo do urlopu, możliwość korzystania ze zwolnień (choroba, opieka nad dzieckiem), prawo do zrzeszania się w związku zawodowym. Nie może być pomijany przy awansach, podwyżkach, szkoleniach podnoszących kwalifikacje zawodowe czy przy rozdziale świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń społecznych.
Telepracę można łączyć np. z systemem zadaniowego czasu pracy, co w sposób elastyczny pozwoli pogodzić życie rodzinne z zawodowym, która to kwestia była jednym z podstawowych celów wprowadzenia telepracy do kodeksu pracy.
Joanna Tanert , radca prawny, partner w Kancelarii Radców Prawnych
