Podkomisja stała do spraw rynku pracy zebrała się w środę, aby zapoznać się z informacją Głównego Inspektora Pracy na temat wyników kontroli przestrzegania praw pracowniczych w ogólnopolskich sieciach handlowych.
Zakres kontroli PIP
„W niniejszym wystąpieniu prezentujemy wyniki kontroli wybranych sieci handlowych, które handlują asortymentem mieszanym, najdłużej działających na polskim rynku oraz najpopularniejszych sklepach dyskontowych i opartych na polskim kapitale” - powiedziała dyrektorka departamentu prawnego w Głównym Inspektoracie Pracy Ewa Skierska.
Przekazała, że od początku stycznia 2025 r. do 9 kwietnia 2026 r. inspektorzy pracy przeprowadzili 1364 kontrole. Naruszenia wystąpiły w 1189 z nich. Wydano ponad 5570 decyzji dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym 85 decyzji ustnych. Skierowano także 73 wnioski oraz wydano 48 poleceń w sprawie usunięcia uchybień.
Wykroczenia przeciwko prawom pracownika
Poinformowała też, że inspektorzy pracy ujawnili w trakcie kontroli 182 wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Na 26 osób nałożono grzywny w drodze mandatów karnych na łączną kwotę 31 tys. zł. Skierowano również 8 wniosków do sądu o ukaranie. Wobec 13 osób poprzestano na zastosowaniu środków oddziaływania wychowawczego.
Skierska podkreśliła, że ujawnione podczas kontroli naruszenia dotyczyły przede wszystkim technicznego bezpieczeństwa pracy. Najwięcej spośród nich, magazynowania i składowania asortymentu zgromadzonego w sklepach oraz niezapewnienia drożnych, o szerokości zgodnej z przepisami dojść do stanowisk pracy dróg komunikacyjnych i ewakuacyjnych na terenie hali sprzedaży, przestrzeni magazynowej i socjalnej. Wykazane zostały m.in. przypadki składowania towarów w miejscach do tego niewyznaczonych, bezpośrednio na paletach ustawionych na hali sprzedaży, poza przestrzenią magazynową. Występowały one z reguły w mniejszych sklepach.
Naruszenia przepisów prawnej ochrony pracy
Zaznaczyła też, że sporadycznie stwierdzano naruszenia przepisów prawnej ochrony pracy. Nieprawidłowość w kwestii sporządzania rozkładów czasu pracy lub przekazywania ich pracownikom z wyprzedzeniem krótszym niż tygodniowy, została ujawniona w 2,7 proc. kontroli. Z kolei nieprawidłowe prowadzenie ewidencji czasu pracy, stwierdzono w 2,3 proc. kontroli. Nieudzielenie urlopu wypoczynkowego w roku, w którym pracownik nabył do niego prawo wykazano natomiast w 1,5 proc. kontroli.
W zakresie naruszeń dot. pracy w niedzielę i święta oraz niektóre inne dni skontrolowano 673 sklepy, nieprawidłowości ujawniono w 1,3 proc.
Inspektorzy pracy objęli też kontrolą 99 cudzoziemców, w zakresie legalności zatrudnienia, nie stwierdzając przypadków nielegalnego powierzenia pracy.
Skargi na ogólnopolskie sieci handlowe
Przedstawicielka PIP poinformowała też, że w omawianym okresie zarejestrowano 705 skarg na ogólnopolskie sieci handlowe. Dotyczyły one zarówno BHP, jak i prawnej ochrony pracy. Ponad 48 proc. z nich oceniono jako bezzasadne, a jedną czwartą, jako zasadne. W pozostałych przypadkach, powiedziała, że środki dowodowe nie pozwoliły dokonać oceny zasadności zgłoszonych problemów. Podkreśliła też, że spośród zgłoszonych skarg, 30 dotyczyło zbyt niskich temperatur w sklepach jednej sieci, z czego w 11 przypadkach zasadność skarg została potwierdzona.
Skierska poinformowała również, że w 2025 r. i na początku 2026 r. prowadzono akcje kontrolne nakierowane na określone sieci handlowe przede wszystkim w zakresie organizacji czasu pracy, magazynowania i składowania oraz temperatur panujących w sklepach.
- W ramach akcji przeprowadzonej w sieci, której dotyczyły zgłoszone skargi na zbyt niskie temperatury przeprowadzono 461 kontroli. W wyniku kontroli oprócz decyzji regulującej inne problemy wydano 136 decyzji dotyczących zbyt niskiej temperatury w pomieszczeniach pracy, 24 decyzje dotyczące niezabezpieczenia stanowisk pracy kasowych przed napływem chłodnego powietrza z zewnątrz, 7 decyzji dotyczących niezapewnienia ogrzewania w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych, 6 decyzji dotyczących niezapewnienia pracownikom odzieży chroniącej przed zimnem - powiedziała.
Mandaty nakładane na pracodawców są bardzo niskie
Przewodnicząca „Solidarności” w jednej z sieci handlowych Gabriela Kaim podczas dyskusji podkreśliła, że mandaty nakładane na pracodawców sieci handlowych są bardzo niskie. - Pracodawcy śmieją się nam w twarz - powiedziała.
Z kolei Karol Tyszka z Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji podkreślił, że wszelkiego rodzaju patologie powinny być piętnowane i karane. - Ale też trzeba trzymać proporcje i nazywać rzeczy po imieniu, nazywać tych, którzy tych przepisów nie przestrzegają, tych, którzy narażają zdrowie, np. pracowników indywidualnie, a nie wrzucać tego do całego worka - zaznaczył
Z dniem 8 lipca wejdzie w życie reforma Państwowej Inspekcji Pracy, a wraz z nią m.in. przepisy nadające inspekcji uprawnienia do zamiany pozornych umów cywilnoprawnych i B2B w umowy o pracę. Zwiększona zostanie też maksymalna wysokość grzywny, jaką PIP może nałożyć w postępowaniu mandatowym z 2 tys. do 5 tys. zł, a w przypadku ponownego naruszenia z 5 tys. do 10 tys. zł.
