Autor raportu „Stołeczne – metropolitalne – województwo warszawskie? Wzorce europejskie a polska przestrzeń. Kierunki zmian” zwrócił uwagę, że województwo mazowieckie ma wielkość zbliżoną do europejskich krajów jak Słowacja czy Słowenia.
Warszawa oddzielona od Mazowsza?
Według raportu Łukasza Zaborowskiego Polska ma być w Europie ewenementem. W odróżnieniu od stołecznych regionów w Europie, takich jak Paryż czy Madryt, gdzie maksymalna odległość od granicy do miasta stołecznego nie przekracza 90 km, centrum Warszawy jest oddalone od niektórych punktów granicznych mazowieckiego o 150 km.
- Polska to ewenement. Województwo mazowieckie nie pasuje do żadnego modelu, który jest stosowany w Europie - powiedział.
- Tylko w Polsce jednostka stołeczna jest największa w skali kraju zarówno pod względem ludności, jak i powierzchni - wskazano w opracowaniu opublikowanym przez Instytut Sobieskiego.
Dwa warianty podziału województwa mazowieckiego
W raporcie zaproponowano dwa warianty podziału woj. mazowieckiego z wyodrębnionym woj. warszawskim.
Jeden z nich zakłada stworzenie oddzielnego województwa płocko-siedleckiego i przyłączenie regionu radomskiego do woj. świętokrzyskiego.
Przyłączony okręg radomski wraz z województwem ze stolicą w Kielcach miałby stworzyć województwo staropolskie. Woj. mazowieckie przestałoby wtedy istnieć, zastąpiłyby je trzy nowe: warszawskie, płocko-siedleckie (największe powierzchniowo) i staropolskie.
- Jak się na całą Polskę spojrzy, to są pewne argumenty, żeby tak rzeczywiście zrobić. Żeby to województwo (mazowieckie - PAP)podzielić na mniejsze części, które będą bardziej funkcjonalne - powiedział uczestniczący w prezentacji raportu o nowym województwie prof. Przemysław Śleszyński z Państwowej Akademii Nauk.
Druga koncepcja zaprezentowana przez dra Łukasza Zaborowskiego to wydzielenie województwa warszawskiego na podstawie metodyki Eurostatu z 2023 roku. To wariant stworzenia tylko woj. warszawskiego złożonego ze stolicy i powiatów ościennych, obejmującego swoimi granicami Port Polska (dawniej CPK).
Ekspert wskazał, że Warszawa jest na tyle skomplikowanym organizmem, że nie ma potrzeby obarczać ją obsługą oddalonych o np. 150 km miejscowości.
Nowe województwo warszawskie według europejskich standardów
Podkreślił, że obecny podział administracyjny, z szesnastoma województwami, ma już 27 lat. Na nowym zyskać miałyby również mniejsze miasta w obecnym woj. mazowieckim.
- Miejscowe główne ośrodki zostałyby dowartościowane. One byłyby głównymi ośrodkami województwa - powiedział dr Łukasz Zaborowski. Wskazał, że byłoby to ułatwienie dla mieszkańców, którzy nie musieliby z każdą sprawą przyjeżdżać do Warszawy.
- Tworzenie metropolii to wprowadzanie czwartego poziomu administracyjnego - wskazał prof. Śleszyński, odpowiadając na pytanie, czy od województwa warszawskiego nie byłaby lepsza stołeczna metropolia.
Czy mniejsze województwa byłyby bardziej funkcjonalne?
Na aspekt społeczny potencjalnej reformy zwróciła uwagę socjolożka dr Justyna Orchowska z Uniwersytetu Warszawskiego. Wskazała, że u podstaw reformy musi się znaleźć szeroka debata społeczna. W czasie konsultacji to mieszkańcy mieliby wskazać kierunki rozwoju ich regionu.
Jadwiga Emilewicz, członek zarządu Instytutu, zaznaczyła, że raport jest jedynie wbiciem kija w mrowisko i ma być przyczynkiem do podjęcia tematu.
Podobny pogląd wyrazili obecni podczas prezentacji raportu senator Zygmunt Frankiewicz (Pakt Senacki) i poseł Maria Koc (PiS).
- Obecny podział jest nieodpowiedni do warunków kraju- zaznaczył senator Frankiewicz. - Czas się przyjrzeć czy obecny podział jest funkcjonalny. Może przyjdzie taka mądrość w klasie politycznej by do tego podejść ponad podziałami - wskazała posłanka Koc.
Czy Polska czeka kolejna reforma administracyjna?
Kwestia wyodrębnienia Warszawy z woj. mazowieckiego pojawiła się już w 2014 roku w programie Prawa i Sprawiedliwości. Sprawa wróciła do debaty dwa lata później.
Wówczas m.in. ówczesny szef MSWiA Mariusz Błaszczak wskazywał na zasadność takiego rozwiązania ze względu na dystrybucję środków unijnych, które miały być dzielone w województwie nierówno.
Zamiast podziału województwa na mocy rozporządzenia Komisji Europejskiej z listopada 2016 r. podzielono woj. mazowieckie na dwie terytorialne jednostki statystyczne. Zgodnie z przepisami, które weszły w życie pierwszego stycznia 2018 r., w europejskiej klasyfikacji statystycznej wyróżnia się region warszawski stołeczny (m.st. i 9 powiatów) i mazowiecki regionalny.
Redaktorka z doświadczeniem i pasją, z mediami związana od kilkunastu lat, na co dzień relacjonuje najważniejsze wydarzenia społeczne, gospodarcze i polityczne, a także tematy lifestyle’owe. Łączy sprawdzone informacje z agencji prasowych z własnymi ustaleniami, tworząc treści rzetelne, precyzyjne i przystępne dla czytelników. Z łatwością porusza zarówno poważne, jak i lżejsze tematy, przyciągając uwagę i budując pełny obraz rzeczywistości.