Nowe przepisy obniżyły próg punktowy, dzięki czemu o pomoc finansową mogą ubiegać się kolejne osoby. Od 1 stycznia 2026 roku program obejmuje obywateli pełnoletnich z niepełnosprawnościami, którzy uzyskali od 70 do 100 punktów w skali potrzeby wsparcia. Tę punktację ustala Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności (WZON).
Wysokość comiesięcznych wypłat z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zależy bezpośrednio od uzyskanej liczby punktów i stanowi określony procent renty socjalnej. Po ostatniej waloryzacji stawki te wynoszą:
- 95–100 pkt: ok. 4353 zł brutto (220 proc. renty socjalnej),
- 90–94 pkt: ok. 3561 zł brutto,
- 85–89 pkt: ok. 2374 zł brutto,
- 80–84 pkt: ok. 1583 zł brutto,
- 75–79 pkt: ok. 1187 zł brutto,
- 70–74 pkt: ok. 792 zł brutto (40 proc. renty socjalnej).
Pieniądze te pobierasz całkowicie niezależnie od własnych dochodów, posiadanej emerytury, renty czy innych form wsparcia. Świadczenie jest zwolnione z podatku dochodowego, komornik nie może go zająć, a dodatkowo ZUS automatycznie zgłasza beneficjenta do ubezpieczenia zdrowotnego.
Jak złożyć wniosek do WZON i ZUS?
Droga do uzyskania środków wymaga przejścia dwuetapowej procedury administracyjnej:
- Ocena w WZON: W pierwszej kolejności składasz wniosek do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności wraz z wypełnionym kwestionariuszem samooceny. Specjalna komisja ocenia Twoją samodzielność i wydaje decyzję określającą poziom potrzeby wsparcia. Dokument ten jest ważny tak długo, jak Twoje orzeczenie o niepełnosprawności, jednak maksymalnie przez 7 lat.
- Wniosek do ZUS: Po odebraniu ostatecznej decyzji z WZON (musisz odczekać 14 dni na jej uprawomocnienie) masz dokładnie 3 miesiące na złożenie wniosku o wypłatę w ZUS. Zakład przyjmuje dokumenty wyłącznie drogą elektroniczną – przez portal PUE ZUS, system Emp@tia lub za pośrednictwem bankowości elektronicznej. Nie musisz wysyłać papierowej decyzji, ponieważ wystarczy wpisać jej unikalny numer.
Warto pamiętać o ważnych wykluczeniach. Świadczenie nie przysługuje osobom, które przebywają w całodobowych placówkach (takich jak Dom Pomocy Społecznej) lub pobierają za granicą świadczenia o podobnym charakterze.
Kontrowersje wokół wyrównań
Mimo że założenia programu miały przynieść ulgę potrzebującym, w praktyce wokół wypłat wybuchł poważny spór prawny. Kością niezgody są pieniądze za okres oczekiwania na decyzję.
ZUS stoi na twardym stanowisku, że wypłata i ewentualne wyrównanie przysługują dopiero od tej daty, od której WZON oficjalnie ustalił odpowiedni poziom punktów. Oznacza to, że wielomiesięczne postępowania i przewlekłość urzędnicza sprawiają, iż osoby z niepełnosprawnościami tracą świadczenie za cały czas czekania na rozstrzygnięcie.
Eksperci ostro krytykują tę wykładnię. Jak zauważa Michał Kasprzyk, wiceprezes Votum Wsparcie S.A., stanowisko ZUS pomija kluczową kwestię: decyzja WZON ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że potwierdza ona stan zdrowia istniejący już w dniu złożenia wniosku, a nie tworzy go dopiero w dniu podpisu urzędnika.
Posłowie żądają pilnych wyjaśnień od Ministerstwa Rodziny
Zniecierpliwione rodziny oraz dramatyczne sygnały napływające z całej Polski zmusiły polityków do działania. Grupa posłów z różnych regionów kraju skierowała do Ministerstwa Rodziny pilną interpelację, w której otwarcie krytykuje niewydolność obecnego systemu biurokratycznego.
Parlamentarzyści wskazują, że tysiące osób czeka na rozstrzygnięcia ponad 12 tygodni, a państwo zostawia obywateli wymagających stałej opieki bez realnej pomocy. W piśmie żądają od resortu konkretnych odpowiedzi na pytania dotyczące skali opóźnień, średniego czasu oczekiwania w poszczególnych województwach oraz ewentualnych zmian w przepisach i wprowadzenia sankcji za bezczynność urzędów.
Olga Skórko, dziennikarka, redaktorka, wydawczyni Dziennik.pl. Studiowała edukację medialną i dziennikarstwo na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Z marką INFOR związana od 2019 r. Pracę rozpoczynała w serwisie Dziennik zajmując się głównie poszukiwaniem i opisywaniem wiadomości z kraju i świata. Wcześniej współpracowała m.in. z Radiem ZET. Aktualnie wydawca serwisu Dziennik.pl.