Prezes Instytutu Finansów Publicznych Paweł Wojciechowski podczas drugiego dnia XVI Europejskiego Kongresu Finansowego w Sopocie przedstawił główne tezy raportu „Zagrożenia nadmiernego długu publicznego. Edycja 2026”.
Szóstą edycję sprawozdania przygotowali: Ludwik Kotecki – członek Rady Polityki Pieniężnej, przewodniczący Rady Programowej IFP prof. Paweł Wojciechowski – prezes zarządu Instytutu Finansów Publicznych oraz Marek Skawiński, główny ekonomista portalu XYZ i ekspert Ministerstwa Finansów.
Raport przedstawia problematykę długu publicznego, czynniki jego wzrostu i stabilności, zagrożenia wynikające z nadmiernego poziomu deficytu i długu oraz konsekwencje utraty kontroli nad jego dynamiką.
Deficyt nie spada
Jak wskazują twórcy opracowania, mimo objęcia Polski unijną procedurą nadmiernego deficytu dwa lata temu, deficyt nie spada.
„Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w Polsce sięgnął w 2025 r. 7,3 proc. PKB – kolejny raz powyżej prognoz i wyżej niż w szczytowym momencie pandemii COVID-19. W ciągu ostatnich 30 lat wyższy był tylko raz: w 2010 r. wyniósł 7,4 proc. PKB, gdy Polska zmagała się ze skutkami największego kryzysu finansowego XXI wieku oraz kryzysu zadłużeniowego w strefie euro” - podaje Instytut Finansów Publicznych.
Według sprawozdania, w 2025 r. łączny deficyt sektora finansów publicznych według metodologii ESA (unijnej) wyniósł ok. 284 mld zł, tj. 7,3 proc. PKB, wobec 6,4 proc. w 2024 r., 5,2 proc. PKB w 2023 r. oraz 3,4 proc. PKB w 2022 r.
W ciągu trzech lat stan finansów publicznych uległ pogorszeniu, relacja deficytu została zwiększona o 3,9 pkt. proc. PKB. Miniony rok okazał się także czwartym rokiem z rzędu, w którym wzrastał deficyt względem PKB - precyzuje raport.
Drugi najwyższy deficyt w całej UE
W 2025 r. Polska miała drugi najwyższy deficyt w całej UE, przed nami była tylko Rumunia, gdzie deficyt wyniósł 7,9 proc. PKB. Taka sama kolejność była także w 2024 r.
„Deficyt w Polsce w 2025 r. był ponad dwukrotnie większy niż średnia w UE (3,1 proc. PKB) czy strefie euro jako całości (2,9 proc. PKB). W 2023 r. z deficytem na poziomie 5,2 proc. PKB plasowaliśmy się na 6. miejscu w UE. Jednak w ciągu dwóch lat Polska pod względem wysokości deficytu przeskoczyła cztery kraje, w tym Francję oraz Węgry i obecnie zajmuje drugie miejsce, za Rumunią” - precyzuje raport Instytutu.
Jak podaje raport, Polska w największym stopniu zwiększyła deficyt fiskalny ze wszystkich krajów UE w ciągu ostatnich dwóch lat.
