ZUS umorzy stare długi. Nowe przepisy wejdą w życie w 2027 roku

Wchodząca w życie ustawa z 18 września 2026 roku zamyka wieloletni rozdział nierozliczonych zobowiązań wobec państwowego ubezpieczyciela. Przepisy obejmują należności, które powstały przed końcem 1998 roku. ZUS umorzy nie tylko same zaległe składki na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ale także wszystkie koszty towarzyszące. Znikną więc odsetki za zwłokę, dodatkowe opłaty, opłaty prolongacyjne, a także koszty upomnień i prowadzonej egzekucji.

Zobowiązani obywatele nie muszą podejmować żadnych działań administracyjnych, aby skorzystać z abolicji – urząd dokona umorzenia automatycznie.

Pułapka emerytalna i wpływ na staż pracy

Choć automatyczne pozbycie się wieloletniego zadłużenia brzmi jak doskonała wiadomość, eksperci i sam ZUS zwracają uwagę na drugą stronę tego rozwiązania. Jeśli umorzenie obejmie składki na własne ubezpieczenia społeczne płatnika lub osoby z nim współpracującej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględni tego okresu przy wyliczaniu kapitału początkowego.

Co więcej, instytucja nie zaliczy tych lat i miesięcy przy ustalaniu prawa do emerytury, renty czy innych świadczeń, które zależą od udokumentowanych okresów składkowych i nieskładkowych. Umorzone składki nie podniosą również podstawy obliczenia przyszłej emerytury. W praktyce oznacza to, że dla części ubezpieczonych abolicja może przełożyć się na niższe comiesięczne świadczenie na starość lub nawet wydłużyć drogę do uzyskania minimalnej emerytury.

ZUS wydał pilny komunikat. Chodzi o 14 listopada 2026 roku

Zobacz również

Ustawodawca wprowadził jednak pewien mechanizm ochronny w sferze pracowniczej. Okres, za który ZUS umorzy zaległości z tytułu składek na własne ubezpieczenia społeczne, nadal będzie wliczał się do ogólnego stażu pracy w rozumieniu Kodeksu pracy.

Tylko 30 dni na rezygnację z umorzenia

Ze względu na potencjalne straty w przyszłych świadczeniach, przepisy dają dłużnikom prawo wyboru. Osoba posiadająca zadłużenie za siebie sprzed 1999 roku – oraz osoba z nią współpracująca – może zrezygnować z umorzenia i spłacić zaległości, aby zachować ciągłość okresów składkowych.

ZUS wyśle do każdego zainteresowanego oficjalne zawiadomienie o możliwości odstąpienia od abolicji. Korespondencja trafi na indywidualny profil dłużnika na portalu eZUS, a w przypadku braku konta w systemie – pocztą tradycyjną na ostatni zgłoszony adres.

Od momentu otrzymania takiego pisma płatnik ma dokładnie 30 dni na złożenie oświadczenia o rezygnacji z umorzenia. Brak reakcji w tym czasie oznacza, że ZUS definitywnie umorzy dług. Decyzję należy podjąć po dokładnej kalkulacji, ponieważ ustawa wprowadza tu bardzo rygorystyczne zasady:

• terminu 30 dni nie można w żaden sposób przywrócić,
• oświadczenie musi dotyczyć całości zadłużenia (również ewentualnych składek za zatrudnianych niegdyś pracowników),
• raz złożonego dokumentu nie można później odwołać ani zmodyfikować.

Koniec egzekucji, rat i zabezpieczeń majątkowych

Wejście w życie umorzenia 1 maja 2027 roku wywoła natychmiastowe skutki prawne w toczących się postępowaniach windykacyjnych. Z tym dniem z mocy prawa ustaną wszystkie postępowania egzekucyjne dotyczące kasowanych należności. ZUS sam powiadomi o tym fakcie naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego, jeśli to te organy prowadziły egzekucję. Warto jednak pamiętać, że złożenie oświadczenia o rezygnacji z umorzenia sprawi, iż komornik lub urząd skarbowy nadal będzie dochodził należności.

Abolicja uporządkuje także sytuację majątkową dłużników, których zobowiązania zabezpieczono na nieruchomościach lub ruchomościach:

• Hipoteki: ZUS przekaże właścicielowi nieruchomości specjalny dokument, na podstawie którego będzie on mógł złożyć w sądzie wieczystoksięgowym wniosek o wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej.
• Zastawy na ruchomościach: W tym przypadku obywatele nie muszą nic robić – ZUS samodzielnie wystąpi do naczelnika urzędu skarbowego o wykreślenie zastawu.

Dodatkowo, z dniem 1 maja 2027 roku wygasną wszelkie zawarte wcześniej umowy o rozłożeniu na raty należności powstałych przed 1 stycznia 1999 roku. Dłużnicy przestaną wtedy opłacać kolejne raty.

Po przeprowadzeniu całej operacji, czyli po 1 maja 2027 roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych roześle do wszystkich objętych przepisami osób pisemne potwierdzenia umorzenia długu – ponownie za pośrednictwem portalu eZUS lub tradycyjną pocztą.