ZUS przyznaje rentę rodzinną, jeśli zmarły w chwili śmierci miał ustalone prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, świadczenia przedemerytalnego lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego (lub spełniał warunki do ich otrzymania). Do pobierania świadczenia uprawnione są trzy grupy osób:
- Dzieci: Własne, drugiego małżonka oraz przysposobione – do 16. roku życia, jeśli kontynuują naukę – do 25. roku życia (w przypadku ostatniego roku studiów, prawo do renty przysługuje do końca tego roku). Bez ograniczeń wiekowych – jeśli stały się całkowicie niezdolne do pracy przed 16. rokiem życia (lub przed 25. rokiem życia, jeśli w tym czasie się uczyły).
- Wdowa i wdowiec: Muszą spełnić konkretne wymogi wiekowe (ukończone 50 lat) lub być niezdolni do pracy. Prawo przysługuje również, gdy wychowują dzieci, wnuki lub rodzeństwo uprawnione do renty rodzinnej, które nie ukończyło 16 lat (lub 18 lat, jeśli się uczy). Jeśli nie spełniasz tych warunków, możesz otrzymać rentę okresową (przez rok od śmierci współmałżonka lub przez okres szkolenia zawodowego, maksymalnie do 2 lat).
- Rodzice: Mogą ubiegać się o rentę, jeśli spełniają warunki wiekowe lub zdrowotne dotyczące wdowców, a zmarły bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania.
Ile wynosi renta rodzinna?
Wysokość świadczenia zależy od liczby uprawnionych osób. ZUS ustala ją na podstawie świadczenia, które przysługiwało lub przysługiwałoby zmarłemu:
- 85 proc. świadczenia zmarłego – jeśli uprawniona jest jedna osoba.
- 90 proc. świadczenia zmarłego – jeśli uprawnione są dwie osoby.
- 95 proc. świadczenia zmarłego – jeśli uprawnione są trzy osoby lub więcej.
Wszyscy uprawnieni członkowie rodziny otrzymują jedną łączną rentę, którą ZUS dzieli między nich po równo. Świadczenie nie może być niższe niż kwota najniższej renty rodzinnej i podlega corocznej waloryzacji.
Praca a renta rodzinna. Limity
Jako rencista możesz pracować, ale musisz pilnować swoich przychodów. Jeśli przekroczysz limity, ZUS może zawiesić lub zmniejszyć Twoje świadczenie.
- Poniżej 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia (6694,10 zł brutto): Pobierasz rentę w pełnej wysokości.
- Od 70 proc. do 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia (od 6694,10 zł do 12 431,80 zł brutto): ZUS zmniejszy rentę o kwotę przekroczenia, jednak nie więcej niż o maksymalną kwotę zmniejszenia (dla jednej osoby to 841,05 zł).
- Powyżej 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia (powyżej 12 431,80 zł brutto): ZUS zawiesi wypłatę renty.
Jak złożyć wniosek?
Prawo do renty powstaje od miesiąca, w którym złożysz wniosek (nie wcześniej niż od dnia spełnienia warunków). Wniosek złożysz w oddziale ZUS. Jeśli złożysz dokumenty w miesiącu śmierci lub w kolejnym, prawo do renty przysługuje Ci wstecznie od dnia zgonu (o ile spełniałeś wtedy warunki). Pieniądze otrzymasz na swój rachunek bankowy lub za pośrednictwem poczty. Zawsze możesz wnioskować o wyłączenie z kręgu osób uprawnionych. Jeśli Twoja sytuacja życiowa się zmieni, w przyszłości możesz ponownie złożyć wniosek o przyznanie świadczenia.
Pamiętaj, że w przypadku sierot zupełnych (osób, których oboje rodzice nie żyją), przysługuje dodatkowe świadczenie – dodatek dla sieroty zupełnej.
