Taki wniosek wynika z konsultowanych obecnie dwóch projektów: nowej ordynacji podatkowej i przepisów ją wprowadzających. Obie ustawy mają wejść w życie od początku 2020 r. Resort zapewnia, że poprawki są czysto redakcyjne, ale niektórzy eksperci uważają inaczej.
Zaproponowana zmiana budzi zasadnicze pytanie: czy urzędnicy będą mogli kwestionować każdą, choćby najdrobniejszą sprzedaż nieruchomości bądź samochodu poniżej ich wartości?
Skąd ta cena
Fiskus już dziś bierze pod lupę transakcje, gdy stwierdzi, że podatnicy zaniżyli cenę nieruchomości (lub związanego z nią prawa, np. spółdzielczego własnościowego albo użytkowania wieczystego) lub innej rzeczy (np. samochodu, dzieła sztuki).
O cenie dowiaduje się od notariusza (bo ten ma obowiązek informować o zawartych przed nim transakcjach) lub np. z umowy sprzedaży zgłoszonej do opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Jeśli cena w umowie wygląda na podejrzanie niską, co mogłoby wskazywać na chęć zaoszczędzenia na podatku, urzędnicy wzywają podatnika do jej podwyższenia lub do złożenia wyjaśnień. Jeśli nie dadzą im wiary, szacują przychód według cen rynkowych.
Wynikłe z tego spory z podatnikami często trafiają na wokandę sądową. Niewykluczone, że po 2020 r. takich sporów będzie jeszcze więcej.
Co ma się zmienić
Przy okazji wprowadzania w życie nowej ordynacji mają się zmienić niektóre przepisy ustaw o PIT i CIT (art. 19 ust. 1 i art. 14 ust. 3). Dziś wynika z nich, że organ podatkowy określa przychód według wartości rynkowej, jeśli cena "bez uzasadnionych przyczyn ekonomicznych znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy, praw lub usług".
Projekt zakłada, że znikną dwa określenia: "znacznie" i "bez uzasadnionych przyczyn".
Zgodnie więc z nowym brzmieniem przepisów urzędnicy będą szacować przychód, gdy cena będzie niższa od wartości rynkowej.
– – zwraca uwagę Łukasz Blak, doradca podatkowy w Certus LTA.
Ministerstwo Finansów zapewniło w odpowiedzi na pytanie DGP, że zmiana będzie tylko porządkująca.
Dodało, że ta sama procedura szacowania przychodu będzie uregulowana w art. 632 nowej ordynacji, a tam będzie użyte sformułowanie "znacznie" i podatnik będzie mógł się wytłumaczyć z niższej ceny.
Ministerstwo wyjaśniło, że chodzi mu jedynie o uniknięcie powielenia w ustawach o PIT i CIT regulacji zaproponowanej w projekcie ordynacji podatkowej. Nie wykluczyło jednak, że po konsultacjach projektu wprowadzi do niego poprawki.
A jednak podejrzane
Po co w takim razie MF chce usunąć słowo "znacznie" z ustaw o PIT i CIT? Czy nie grozi to sytuacją, w której urzędnicy będą kwestionować sprzedaż za cenę niższą od rynkowej zaledwie o kilka złotych?
– mówi Łukasz Blak. –
Zdaniem eksperta planowana zmiana da fiskusowi mocniejszą podstawę do oszacowania przychodu dewelopera według wartości rynkowej.
Po co ta zmiana
Inni eksperci, nawet jeśli nie podzielają tych obaw, przyznają, że trudno wytłumaczyć sens zaproponowanej przez MF modyfikacji.
– komentuje Przemysław Antas, radca prawny w ANTAS Legal.
Podobnie uważa Jarosław Ziółkowski, doradca podatkowy w Independent Tax Advisers. – pyta ekspert.
Podobnie uważa Rafał Sidorowicz, doradca podatkowy, menedżer w MDDP. – – przestrzega ekspert MDDP.
Jak to uzasadnić
Zdaniem Jarosława Ziółkowskiego nie ma też pewności, czy i w jakim zakresie będą uznawane argumenty podatnika co do niskiej ceny. – komentuje Jarosław Ziółkowski.
Przemysław Antas podaje inny przykład. –– uważa ekspert.
Zdaniem Łukasza Blaka rozwiązanie jest jedno. –
Zmiany w szacowaniu wartości przychodu
| Przepis | Dziś | Po zmianach * |
| art. 19 ust. 1 ustawy o PIT | Jeżeli cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej rzeczy lub praw, przychód określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej | Jeżeli cena jest niższa od wartości rynkowej rzeczy lub praw, przychód określa się w wysokości ich wartości rynkowej |
| art. 14 ust. 1 ustawy o CIT | Jeżeli cena, bez uzasadnionych przyczyn ekonomicznych, znacznie odbiega od wartości rynkowej rzeczy, praw lub usług, organ podatkowy określa przychód w wysokości wartości rynkowej | Jeżeli cena jest niższa od wartości rynkowej rzeczy, praw lub usług, przychód określa się w wysokości ich wartości rynkowej |
* art. 19 i art. 21 projektu przepisów wprowadzających nową ordynację podatkową
Odpowiedź biura prasowego Ministerstwa Finansów na pytanie DGP
Zmiana art. 19 ustawy o PIT ma charakter porządkujący i wynika z uregulowania procedury ustalania wartości rzeczy lub praw majątkowych w rozdziale 9 działu IV projektowanej ustawy – Ordynacja podatkowa.
Jak wynika z uzasadnienia do przedmiotowego projektu, zgodnie z art. 632 par. 2 projektu ustawy – Ordynacja podatkowa, organ podatkowy może wezwać zobowiązanego do podwyższenia wartości rzeczy lub praw majątkowych w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, jeżeli w ocenie organu podatkowego wskazana przez zobowiązanego wartość rzeczy lub praw majątkowych znacznie odbiega od wartości rynkowej.
Przepis art. 19 ust. 4 zdanie 2 ustawy o PIT uzależnia zastosowanie procedury ustalania wartości rynkowej od przypadku, gdy wartość wyrażona w cenie określonej w umowie odpłatnego zbycia znacznie odbiega od wartości rynkowej nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy. W związku z uregulowaniem procedury ustalania wartości rynkowej rzeczy lub praw majątkowych w ogólnym prawie podatkowym, która będzie miała zastosowanie wprost do ustalania przychodu z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw, zasadna jest modyfikacja art. 19 ust. 1 zdanie drugie i uchylenie ust. 4. Modyfikacja brzmienia ust. 1 zdanie drugie ma na celu uniknięcie powielenia regulacji zawartej w art. 632 par. 2 projektu ordynacji podatkowej, która określa czynności, jakie podjąć może organ podatkowy w przypadku zaniżenia przez podatnika wartości rzeczy. Przepis w zaproponowanym brzmieniu ma charakter bardziej uniwersalny i odwołuje się do określania wartości również przez podatnika.
