Oficjalne zaproszenie Szwecji i Finlandii do Sojuszu, decyzja o zwiększeniu grup bojowych NATO w państwach wschodniej flanki do poziomu brygady, pozostawienie na stałe wysuniętej kwatery głównej V Korpusu US Army oraz dodanie rotacyjnej brygady wojsk USA w Rumunii - to główne owoce szczytu NATO w Madrycie. Na ile jest to przełom w postawie Sojuszu względem Rosji?
Szwecja i Finlandia w NATO
Zdaniem dyrektora PISM przełomem jest na pewno perspektywa przyjęcia do NATO Szwecji i Finlandii.
- mówi PAP Dębski podczas rozmowy w Waszyngtonie. .
Jak ocenia, o wielkim przełomie nie można jednak mówić, jeśli chodzi o rozmieszczenie nowych wojsk na wschodniej flance NATO. Według niego, choć Sojusz zrobił krok w dobrym kierunku, to jest to niewystarczająca odpowiedź na rosyjską agresję i "niewykorzystana szansa". Dębski twierdzi jednak, że rozmieszczenie brygady wojsk NATO w każdym z państw bałtyckich sygnalizuje odejście od strategii "tripwire" - w myśl której rolą wojsk sojuszniczych jest zmuszenie państw do odpowiedzi na ewentualną agresję - w kierunku umożliwienia realnej obrony terytorium.
- mówi Dębski.
Ekspert uważa, że takie bazy - podobne do tych, które istnieją np. w Niemczech i innych państwach Europy Zachodniej - są kluczowe m.in. ze względu na sygnał, jaki ta decyzja wysłałaby Moskwie: że Akt Założycielski NATO-Rosja został definitywnie pogrzebany, a państwa Europy Środkowej i Wschodniej są równoprawnymi członkami Sojuszu.
- mówi Dębski.
USA postanowiły nie tworzyć stałej bazy, mimo że za takim rozwiązaniem publicznie opowiadali się najwyżsi dowódcy wojskowi, w tym przewodniczący Kolegium Połączonych Szefów Sztabów USA gen. Mark Milley oraz dowódca sił NATO w Europie gen. Tod Wolters. Zdaniem szefa PISM decyzja Waszyngtonu była wynikiem sprzeciwu części europejskich sojuszników wewnątrz NATO.
- twierdzi Dębski.
Mimo to ekspert twierdzi, że rosyjska inwazja na dobre zmieniła podejście USA do Rosji. Dodaje, że rosyjska strategia, obliczona na to, że uda jej się przeczekać Zachód i zmusić go do ustępstw, jest błędna.
- mówi ekspert. Jak zaznacza, im więcej czasu upłynie, tym lepiej państwa będą przystosowane do odejścia od rosyjskich surowców i przeciwdziałania wzrostom cen.
- dodaje.
Innym znaczącym owocem madryckiego szczytu było przyjęcie nowej koncepcji strategicznej NATO. Sojusznicy nazwali w niej Rosję głównym zagrożeniem i wykluczyli powrót do traktowania jej jako partnera, a także - po raz pierwszy - uznali Chiny za "wyzwanie" dla Sojuszu i porządku międzynarodowego.
Według Dębskiego ostry ton dokumentu w odniesieniu do działań Chin jest wynikiem m.in. polityki wewnętrznej USA i krytyki części środowisk - głównie prawicy - że administracja Bidena zbyt mocno angażuje się w obronność Europy kosztem zaangażowania w obronę przed zagrożeniem ze strony Pekinu.
- mówi szef think tanku. Jak dodał, uwzględnienie Chin - a także zaproszenie na madrycki szczyt Australii, Japonii, Korei Południowej - to także sygnał o globalnej wspólnocie zainteresowanej utrzymaniem pokoju na świecie i porządku międzynarodowego opartego na zasadach.
Z Waszyngtonu Oskar Górzyński
