System rent wdowich przechodzi ewolucję, która wpłynie na portfele wielu polskich seniorów. Obecnie, od 2025 roku, wdowy i wdowcy mogą korzystać z wyboru między 100 procent własnej emerytury i 15 procent renty po małżonku, albo odwrotnie – 100 procent renty po małżonku i 15 procent własnej emerytury. Rok 2027 przynosi jednak istotne rozszerzenie tych przywilejów.
Od początku 2027 roku ustawodawca podnosi udział zbiegu świadczeń z 15 do 25 procent. Oznacza to, że seniorzy otrzymają większą część drugiego świadczenia. Warto pamiętać, że rozwiązanie to wprowadzono jako formę dodatkowego wsparcia finansowego, mającego zabezpieczyć sytuację materialną osób, które straciły współmałżonka.
Kto może dostać rentę wdowią?
ZUS przyzna świadczenie łącznie z rentą rodzinną wyłącznie osobom, które spełnią komplet określonych wymogów. Oto lista wymagań, które musisz spełnić, aby uzyskać prawo do łącznej wypłaty:
- Musisz mieć ukończone co najmniej 60 lat (jeśli jesteś kobietą) lub 65 lat (jeśli jesteś mężczyzną).
- Musisz pozostawać we wspólności małżeńskiej ze zmarłym małżonkiem aż do dnia jego śmierci.
- Prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku musisz nabyć nie wcześniej niż w dniu ukończenia 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni).
- Musisz pozostawać osobą samotną, czyli nie możesz być obecnie w związku małżeńskim.
Jeśli zawrzesz nowy związek małżeński, Twoje prawo do wypłaty świadczeń łącznie z rentą rodzinną wygaśnie.
Renta wdowia. Ile wyniesie?
Państwo nie wypłaca świadczeń bez ograniczeń. Ustawa wprowadza sztywny limit, który określa maksymalną kwotę, jaką może otrzymać senior w ramach zbiegu świadczeń. Suma obu wypłacanych kwot (czyli 100 proc. jednego świadczenia i 25 proc. drugiego) nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury.
Obecnie limit ten wynosi 5 935 zł i 47 gr brutto. Pamiętaj jednak, że limit ten jest waloryzowany każdego roku, 1 marca, dokładnie w tym samym terminie co emerytury i renty. Rządowa prognoza waloryzacji na przyszły rok zakłada podwyżki na poziomie 3,48 proc. To oznacza, że minimalna emerytura wzrośnie do kwoty 2 047 zł i 34 gr brutto. W konsekwencji limit renty wdowiej może wynieść 6 142 zł i 2 gr brutto.
Jeśli suma Twoich świadczeń okaże się wyższa niż ustalony pułap, ZUS pomniejszy Twoje świadczenia o kwotę przekroczenia. O takiej decyzji ZUS zawsze poinformuje Cię pisemnie. Jeśli jednak Twoje pojedyncze świadczenie (renta rodzinna lub własna emerytura) jest już samo w sobie wyższe od kwoty limitu, ZUS będzie wypłacał jedno, wyższe świadczenie lub to, które sam wybierzesz.
Jak złożyć wniosek do ZUS?
Aby uzyskać połączone świadczenie, musisz dopełnić formalności. W tym celu złóż wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną (formularz ERWD). Dokument ten znajdziesz w każdej placówce ZUS oraz na portalu PUE/eZUS.
Jeśli nie masz konta na PUE/eZUS, a chcesz złożyć wniosek elektronicznie, pracownicy ZUS pomogą Ci w obsłudze systemu. Zanim zdecydujesz się na ten krok, upewnij się, że spełniasz wszystkie wymienione wyżej warunki. Jeśli ZUS uzna, że nie spełniasz choćby jednego z nich, wyda decyzję odmowną. Czy musisz dołączać dokumenty? Co do zasady – nie. Jeśli jednak urzędnicy uznają, że do rozpatrzenia Twojej sprawy niezbędne są dodatkowe zaświadczenia, których brakuje w systemie, poproszą Cię o ich dostarczenie.
Czy renta przysługuje po drugim mężu?
Jeżeli po śmierci pierwszego męża ponownie wyszłaś za mąż, a Twój drugi małżonek również zmarł, masz prawo do zbiegu świadczeń po drugim mężu. Warunkiem jest pozostawanie z nim we wspólności małżeńskiej do końca jego życia. Jeśli natomiast masz ustalone prawo do renty wyłącznie po pierwszym mężu, to właśnie z tym świadczeniem będziesz łączyć swoją własną emeryturę, o ile spełnisz pozostałe wymogi.
Czym jest wspólność małżeńska?
To jedno z ważniejszych pytań, ponieważ bez "wspólności małżeńskiej" ZUS nie przyzna świadczenia. Ustawa emerytalna nie definiuje tego pojęcia wprost, dlatego ZUS korzysta z orzecznictwa sądowego. Wspólność małżeńska to znacznie więcej niż tylko wspólne zamieszkiwanie. To rzeczywisty związek, który obejmuje prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, współdziałanie dla dobra rodziny, więzi emocjonalne, duchowe i uczuciowe. ZUS nie przeprowadza dochodzeń w każdym domu, ale wymaga od Ciebie złożenia oświadczenia. Potwierdzasz w nim, że do dnia śmierci współmałżonka pozostawałeś z nim we wspólności małżeńskiej.
Olga Skórko, dziennikarka, redaktorka, wydawczyni Dziennik.pl. Studiowała edukację medialną i dziennikarstwo na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Z marką INFOR związana od 2019 r. Pracę rozpoczynała w serwisie Dziennik zajmując się głównie poszukiwaniem i opisywaniem wiadomości z kraju i świata. Wcześniej współpracowała m.in. z Radiem ZET. Aktualnie wydawca serwisu Dziennik.pl.