Kodeks pracy zapewnia ochronę przed zwolnieniem kobietom po 56 roku życia i mężczyznom po 61 roku życia
Zgodnie z art. 39 Kodeksu pracy szczególna ochrona przed zwolnieniem przysługuje pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, którym do osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego – 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn – pozostały nie więcej niż cztery lata. Warunkiem jest jednak posiadanie stażu pracy uprawniającego do uzyskania emerytury. W praktyce oznacza to, że pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć umowy o pracę kobiecie, która ukończyła 56 lat, ani mężczyźnie po ukończeniu 61. roku życia.
W tych sytuacjach ochrona przedemerytalna pracownika po 56. roku życia nie obowiązuje
Ochrona przedemerytalna nie ma charakteru bezwzględnego i nie obejmuje wszystkich pracowników. Nie przysługuje m.in. osobom zatrudnionym na podstawie umowy terminowej, jeśli jej wygaśnięcie nastąpi przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Nie obowiązuje również w sytuacji ogłoszenia upadłości pracodawcy lub likwidacji przedsiębiorstwa.
Osoby, które utracą zatrudnienie w takich okolicznościach, mogą jednak ubiegać się o inne formy wsparcia. Jedną z nich jest świadczenie przedemerytalne, przyznawane na podstawie ustawy z 30 kwietnia 2004 roku. To comiesięczna pomoc finansowa skierowana do osób znajdujących się w wieku przedemerytalnym, które straciły pracę z przyczyn od siebie niezależnych, np. w wyniku zamknięcia zakładu pracy, i mają trudności ze znalezieniem nowego zatrudnienia.
Świadczenie to ma zapewnić środki do życia do czasu nabycia prawa do emerytury. Jego przyznanie uzależnione jest jednak od spełnienia określonych wymogów, w tym dotyczących wieku, odpowiedniego okresu ubezpieczenia oraz posiadania statusu osoby bezrobotnej zarejestrowanej w urzędzie pracy.
Jakie warunki należy spełnić, żeby otrzymać świadczenie przedemerytalne?
Warunki uzyskania świadczenia przedemerytalnego są szczegółowo określone w przepisach i obejmują różne sytuacje życiowe osób w wieku przedemerytalnym.
Świadczenie może zostać przyznane osobie, która spełnia co najmniej jeden z poniższych warunków:
- utraciła pracę w wyniku likwidacji zakładu lub jego niewypłacalności, a w chwili rozwiązania umowy miała co najmniej 56 lat (kobieta) lub 61 lat (mężczyzna) oraz odpowiedni staż emerytalny – minimum 20 lat dla kobiet lub 25 lat dla mężczyzn,
- została zwolniona z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, przepracowała u niego co najmniej 6 miesięcy, osiągnęła wiek 55 lat (kobieta) lub 60 lat (mężczyzna) i posiada 30 lub 35 lat okresów składkowych i nieskładkowych,
- prowadziła działalność gospodarczą przez minimum 24 miesiące, opłacała składki na ubezpieczenia społeczne i zakończyła ją z powodu ogłoszenia upadłości,
- utraciła prawo do renty po co najmniej 5 latach jej pobierania lub przestała otrzymywać świadczenie opiekuńcze (np. zasiłek pielęgnacyjny lub specjalny zasiłek opiekuńczy) wypłacane nieprzerwanie przez minimum 365 dni,
- posiada bardzo długi staż pracy – co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn – i została zwolniona z przyczyn dotyczących pracodawcy.
Dodatkowo wymagane jest spełnienie warunków formalnych, takich jak rejestracja w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, pobieranie zasiłku dla bezrobotnych przez co najmniej 180 dni oraz złożenie wniosku do ZUS w terminie 30 dni od uzyskania zaświadczenia potwierdzającego ten okres.
Spełnienie wszystkich warunków pozwala na otrzymywanie regularnego świadczenia, które zapewnia środki do życia aż do momentu przejścia na emeryturę. To istotna forma wsparcia dla osób w wieku przedemerytalnym, dająca im większe poczucie bezpieczeństwa finansowego w tym przejściowym okresie.
Ile wynosi świadczenie przedemerytalne?
Świadczenie przedemerytalne jest corocznie waloryzowane zgodnie z zasadami i terminami określonymi w ustawie z 30 kwietnia 2004 roku. Ma ono charakter ryczałtowy, co oznacza, że jego wysokość jest jednolita dla wszystkich uprawnionych i nie zależy od indywidualnej sytuacji świadczeniobiorcy. Od 1 marca 2026 roku jego kwota wynosi 1993,76 zł miesięcznie.
Jak długo można pobierać świadczenie przedemerytalne?
Świadczenie przedemerytalne przysługuje do czasu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, który wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Ma ono charakter przejściowy i służy zapewnieniu dochodu w okresie między zakończeniem aktywności zawodowej a nabyciem prawa do emerytury.
Po osiągnięciu wymaganego wieku wypłata świadczenia zostaje automatycznie wstrzymana, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznaje emeryturę z urzędu, bez konieczności składania dodatkowego wniosku przez ubezpieczonego.
Dorabianie na świadczeniu przedemerytalnym. Można, ale są limity
Osoby otrzymujące świadczenie przedemerytalne mogą podejmować dodatkową pracę, jednak muszą kontrolować wysokość swoich dochodów. Przekroczenie określonych limitów może skutkować zmniejszeniem wypłaty, a w niektórych przypadkach nawet jej czasowym wstrzymaniem. Oznacza to, że dorabianie jest możliwe, ale wymaga przestrzegania obowiązujących progów przychodów.
Świadczenie przedemerytalne może zostać obniżone lub zawieszone, jeśli uprawniony:
- osiąga dochody z działalności gospodarczej, od których odprowadzane są składki na ubezpieczenia społeczne,
- pełni czynną służbę wojskową lub służbę w formacjach mundurowych (np. Policji, Straży Granicznej, PSP, Służbie Więziennej, Służbie Celno-Skarbowej, CBA, ABW, AW, SKW lub SWW),
- uzyska prawo do innego świadczenia, np. renty z tytułu niezdolności do pracy, renty inwalidzkiej, renty strukturalnej lub podobnego świadczenia wypłacanego za granicą – w takim przypadku wypłata świadczenia przedemerytalnego zostaje całkowicie wstrzymana.
Świadczenie przedemerytalne – limity dorabiania od 1 marca 2026
Świadczenie przedemerytalne podlega obniżeniu, gdy miesięczny przychód osoby uprawnionej przekroczy 25% przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego roku, ogłaszanego przez Prezesa GUS – jest to tzw. dopuszczalny próg zarobków. Jeżeli natomiast dochody nie przekroczą 70% przeciętnej płacy (tzw. próg graniczny), świadczenie nadal jest wypłacane, choć w niższej wysokości.
W praktyce oznacza to, że po przekroczeniu pierwszego limitu wypłata zostaje pomniejszona o kwotę nadwyżki. Z kolei przekroczenie wyższego progu prowadzi do całkowitego zawieszenia świadczenia.
W okresie od 1 marca 2026 r. do 28 lutego 2027 r. obowiązują następujące limity:
- dopuszczalny przychód (25% przeciętnego wynagrodzenia za 2025 r.) – 2255,90 zł; jego przekroczenie skutkuje obniżeniem świadczenia,
- graniczny przychód (70% przeciętnego wynagrodzenia za 2024 r.) – 6232,50 zł; przekroczenie tej kwoty powoduje wstrzymanie wypłat.
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. 1974 Nr 24 poz. 141)
- Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. 2004 nr 120 poz. 1252)
- Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 1998 Nr 162 poz. 1118)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2025 r. w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2026 r. (Dz.U. z 2025 r., poz. 1048)
- Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 15 stycznia 2026 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2025 r.
- Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 15 stycznia 2026 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów w 2025 r.
- Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2026 r. w sprawie realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w 2025 r. w stosunku do 2024 r.
- Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2026 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2025 r.
- Komunikat Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 lutego 2026 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2026 r. (M.P. 2026 poz. 202)
