Święto najmłodszych to idealny moment na refleksję. Tradycyjne modele kształcenia oparte na czerpaniu wiedzy wyłącznie w sposób teoretyczny przestają odpowiadać realiom rynku. Gospodarka oparta na wiedzy potrzebuje innowatorów i ludzi zdolnych do elastycznej adaptacji. Zaszczepienie w dzieciach pasji do nauki na wczesnym etapie to strategiczny fundament przyszłej innowacyjności całego kraju, wymagający synergii pomiędzy systemem edukacji a światem biznesu dysponującym praktycznym know-how.
Luka kompetencyjna w naukach ścisłych vs. potrzeby rynku
Deklaracje o budowie nowoczesnej gospodarki zderzają się z niepokojącą rzeczywistością edukacyjną. Choć rynek pracy zgłasza ogromne zapotrzebowanie na specjalistów z obszaru STEM, dane Centralnej Komisji Egzaminacyjnej pokazują regres zainteresowania tymi przedmiotami wśród młodzieży. W 2016 r. biologię, chemię oraz fizykę na poziomie rozszerzonym zdawało łącznie 40,2 proc. maturzystów, podczas gdy w 2025 r. wskaźnik ten spadł do zaledwie 29,8 proc. Szczególnie alarmujące są dane dotyczące chemii (spadek z 12 do 8 proc.) i fizyki (z 8,5 do 5,5 proc.). Warto zauważyć, że najpopularniejszymi rozszerzeniami w 2025 r. pozostawały: język angielski (72 proc.), matematyka (26 proc.) oraz geografia (23 proc.).
Polska gospodarka jest na rozdrożu. Spadek liczby maturzystów wybierających nauki ścisłe uszczupla bazę rekrutacyjną dla uczelni technicznych. Aby temu przeciwdziałać, fascynację przedmiotami ściśłymi trzeba zaszczepić na etapie wczesnoszkolnym, zanim utrwalą się negatywne stereotypy dotyczące tych przedmiotów.
Wskazówek w zakresie redefinicji profilu absolwenta dostarcza raport „Świat Młodych Badaczy 4.0: kompetencje do przyszłości” przygotowany przez Henkel Polska we współpracy z futurolożką dr Edytą Sadowską. Na pierwsze miejsce wysuwa się nauczanie oparte na projektach, rozwijające umiejętności praktycznego rozwiązywania problemów i pracy zespołowej. Kluczowe stają się również zaawansowane kompetencje cyfrowe oraz programowanie. Raport wskazuje na konieczność interdyscyplinarnego podejścia poprzez integrację nauk STEM w codziennych zajęciach, a także na kształtowanie nawyku uczenia się przez całe życie. Coraz silniej liczyć się będą kompetencje miękkie – komunikacja, współpraca i etyka – a całość dopełniają kreatywność, odwaga w eksperymentowaniu i innowacyjne myślenie.
Jak w praktyce uczyć innowacyjności?
Przykładem inicjatywy wspierającej polski system edukacji jest program firmy Henkel – „Świat Młodych Badaczy”, który od 2016 r. dostarcza narzędzia dydaktyczne i warsztaty, świętując właśnie swoje 10-lecie. Program opiera się na koncepcji uczenia poprzez działanie. Kluczowym elementem są 90-minutowe, interaktywne warsztaty prowadzone w szkołach przez wykwalifikowanego edukatora dla uczniów 2. i 3. klas szkół podstawowych. Podczas zajęć dzieci samodzielnie przeprowadzają eksperymenty, badają substancje i wyciągają wnioski. Przez dekadę program objął 13 tys. dzieci.
Perspektywa ekspercka: Głos lidera innowacji
Karolina Szmidt, prezeska zarządu Henkel Polska i dyrektorka działu HR w regionie North-East Europe, podkreśla: – Gdy startowaliśmy w Polsce dekadę temu, chcieliśmy przede wszystkim pokazać dzieciom, że nauka potrafi być fascynująca. Zależało nam na uczeniu krytycznego myślenia, wyciągania wniosków i odwagi do popełniania błędów. Dziś, patrząc na tempo zmian i rozwój sztucznej inteligencji, widzimy, że te założenia stały się ważniejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Przekazywanie gotowych schematów traci sens, gdy rzeczywistość zmienia się szybciej, niż jesteśmy w stanie aktualizować podręczniki. - Ciekawość to jeden z fundamentów działania firmy od 150 lat. Towarzyszyła również naszemu założycielowi, Fritzowi Henklowi, i do dziś pozostaje siłą napędową wszystkich naszych innowacji – tłumaczy i dodaje, że to właśnie tę cechę firma chce pobudzać także u dzieci.
Warsztaty opierają się na podejściu learning by doing – dzieci nie słuchają suchej teorii, lecz samodzielnie przeprowadzają eksperymenty, mierzą składniki, obserwują reakcje i wyciągają wnioski. Gdy eksperyment nie daje spodziewanego efektu, zajęcia się nie kończą. – Rozmawiamy o tym, dlaczego tak się stało i próbujemy jeszcze raz. Uruchamiamy u siedmio- i ośmiolatków konkretny ciąg logiczny: niepowodzenie → analiza danych → korekta → sukces. Dzieci naturalnie nabywają odporność psychiczną i odwagę do podejmowania ryzyka badawczego. Porażka staje się informacją zwrotną, a nie barierą – wyjaśnia Karolina Szmidt. – W Henklu sami pracujemy w ten sposób na co dzień. Poprzez nasz program zapraszamy dzieci do świata, w którym wiedza jest na wyciągnięcie ręki, ale to elastyczność i odporność stają się najważniejszym kapitałem, w jaki możemy wyposażyć młode pokolenie. To najlepsza polisa na przyszłość w tak nieprzewidywalnych czasach – podkreśla.
Rola biznesu i otoczenia w budowaniu pasji
Działalność edukacyjna i pikniki naukowe realizowane są w Dzierżoniowie oraz Stąporkowie – miejscowościach powiązanych z zakładami produkcyjnymi firmy. W Stąporkowie działa też Międzynarodowe Centrum Innowacyjnych Technologii Budowlanych Ceresit. – Czujemy się częścią tych społeczności. Chcemy wyrównywać szanse edukacyjne szczególnie w mniejszych miejscowościach, gdzie dostęp do tego typu wiedzy nie jest czymś oczywistym. Może właśnie któryś z uczestników dzisiejszych warsztatów za kilkanaście lat zasiądzie w naszym laboratorium – mówi Karolina Szmidt.
Program oferuje materiały również dla rodziców, angażując ich w budowanie pasji poznawczej przy kuchennym stole. – Na naszej stronie udostępniamy bezpłatną bazę bezpiecznych eksperymentów, które można przeprowadzić bez specjalistycznego sprzętu, używając produktów dostępnych w każdej kuchni. Wspólne eksperymentowanie zamienia naukę w doświadczenie łączące pokolenia. Wychodzimy z założenia, że najlepszą metodą nauki jest zabawa oparta na własnym doświadczeniu i to podejście sprawdza się tak samo w sali warsztatowej, jak przy kuchennym stole – podkreśla Karolina Szmidt.
Inwestowanie w programy edukacyjne i społeczną odpowiedzialność biznesu stanowi strategiczne budowanie nowoczesnej gospodarki opartej na wiedzy. Prawdziwa innowacja nie rodzi się wyłącznie w profesjonalnych laboratoriach – zaczyna się od naturalnej dziecięcej ciekawości, która, odpowiednio ukierunkowana, staje się najcenniejszym kapitałem przyszłości polskiego społeczeństwa.
PO
„Świat Młodych Badaczy” oczami dzieci pracowników Henkla - jak widzę siebie w roli badacza, który rozwiązuje współczesne problemy
Partner
