Pracujący na etacie mają czas tylko do 30 września 2026 roku, by skorzystać z ważnego przywileju

Na jakich zasadach udzielany jest urlop wypoczynkowy?

Zasady dotyczące urlopu wypoczynkowego określają przepisy Kodeksu pracy, przede wszystkim art. 152–167. Prawo do urlopu ma każdy pracownik zatrudniony na umowę o pracę i nie może się go zrzec ani przekazać go innej osobie.

Wymiar urlopu zależy od stażu pracy. Osobom zatrudnionym krócej niż 10 lat przysługuje 20 dni wolnego rocznie, natomiast po osiągnięciu co najmniej 10-letniego stażu – 26 dni. Urlopu udziela się w te dni, które zgodnie z harmonogramem są dla pracownika dniami pracy.

Co do zasady terminy wypoczynku ustala się w planie urlopów. Pracodawca powinien przy tym uwzględniać zarówno wnioski pracowników, jak i konieczność zachowania normalnego toku pracy. Przepisy przewidują również, że przynajmniej jedna część urlopu powinna obejmować co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych, tak aby pracownik miał możliwość rzeczywistego odpoczynku.

Co wlicza się w wymiar urlopu wypoczynkowego?

Przy ustalaniu stażu, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego, uwzględnia się nie tylko okresy zatrudnienia, ale także ukończoną edukację. Kodeks pracy przewiduje doliczenie:

• zasadniczej lub równorzędnej szkoły zawodowej – okresu nauki wynikającego z programu, maksymalnie 3 lat,
• średniej szkoły zawodowej – czasu nauki przewidzianego programem, nie więcej niż 5 lat,
• średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczej szkoły zawodowej – 5 lat,
• liceum ogólnokształcącego – 4 lat,
• szkoły policealnej – 6 lat,
• szkoły wyższej – 8 lat.

Okresów nauki nie dodaje się do siebie. Pod uwagę bierze się jeden, najkorzystniejszy dla pracownika wariant. Do stażu urlopowego wliczają się również wszystkie wcześniejsze okresy zatrudnienia, niezależnie od przerw między nimi czy sposobu zakończenia poszczególnych umów.

Zaległy urlop wypoczynkowy

Co do zasady urlop wypoczynkowy powinien zostać wykorzystany w tym samym roku, w którym pracownik nabył do niego prawo. Jeżeli jednak część dni wolnych pozostanie niewykorzystana, przechodzi ona na kolejny rok jako urlop zaległy.

Taki urlop pracodawca powinien udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku urlopu na żądanie. Niewykorzystane dni również nie przepadają, ale po przejściu na kolejny rok tracą swój szczególny charakter i stają się zwykłym urlopem zaległym, którego nie można już wykorzystać w trybie „na żądanie”.

Kiedy przedawnia się zaległy urlop wypoczynkowy?

Zgodnie z art. 291 Kodeksu pracy roszczenia ze stosunku pracy co do zasady przedawniają się po trzech latach od dnia, w którym stały się wymagalne. Dotyczy to także niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego.

W praktyce oznacza to, że jeśli pracownik zachował niewykorzystany urlop za 2022 rok, który powinien zostać udzielony najpóźniej do 30 września 2023 roku, roszczenie o jego udzielenie przedawni się 30 września 2026 roku.

Co w przypadku, gdy pracodawca nie chce udzielić urlopu wypoczynkowego?

Przepisy Kodeksu pracy zobowiązują pracodawcę do udzielenia urlopu wypoczynkowego w roku, w którym pracownik nabył do niego prawo. Jeśli pracodawca bezpodstawnie odmawia udzielenia urlopu albo zaniża jego należny wymiar, może ponieść odpowiedzialność finansową. Za takie naruszenie grozi grzywna od 1000 zł do 30 000 zł.

Ekwiwalent za urlop wypoczynkowy

Jeżeli w chwili rozwiązania lub wygaśnięcia umowy o pracę pracownik ma niewykorzystany urlop wypoczynkowy, co do zasady przysługuje mu z tego tytułu ekwiwalent pieniężny. Wyjątek może mieć miejsce wtedy, gdy strony uzgodnią, że zaległy urlop zostanie wykorzystany podczas kolejnego zatrudnienia u tego samego pracodawcy, rozpoczynającego się bezpośrednio po zakończeniu poprzedniej umowy.