Własna firma to wolność czy pułapka? Mikroprzedsiębiorcy wskazują zalety i koszty własnego biznesu

Z badania przeprowadzonego dla Krajowego Rejestru Długów „Na własny rachunek. Motywacje, korzyści i koszty prowadzenia mikrofirmy” wynika też, że 1,8 proc. respondentów nie dostrzega żadnych zalet prowadzenia własnego biznesu.

Własny biznes daje satysfakcję, ale nie zawsze więcej zarobków

Jedną z częściej wskazywanych korzyści, na którą zwróciło uwagę 47 proc. badanych, jest samodzielne podejmowanie decyzji. Dla niemal co trzeciego mikroprzedsiębiorcy zaletą jest satysfakcja z budowania czegoś własnego. Wyższe zarobki niż na etacie znalazły się dopiero na piątym miejscu, wskazane przez 29 proc. respondentów.

Swoboda nie oznacza jednak większej ilości wolnego czasu. Co piąty mikroprzedsiębiorca pracuje siedem dni w tygodniu, często do późna w nocy, a prawie co trzeci nie może pozwolić sobie na zwolnienie lekarskie.

Największą wadą prowadzenia działalności jest nieprzewidywalność dochodów

Największą wadą prowadzenia działalności jest nieprzewidywalność dochodów – wskazało ją 41 proc. badanych. Na drugim miejscu znalazły się stres i brak poczucia bezpieczeństwa, które odczuwa co trzeci przedsiębiorca. 30 proc. respondentów jako problem wskazuje konieczność samodzielnego pełnienia wielu ról, a 29 proc. nieopłacalność korzystania ze zwolnienia chorobowego. Dla 18 proc. obciążeniem jest odpowiedzialność za zobowiązania firmy całym majątkiem, a co czwarty przedsiębiorca odczuwa ciężar odpowiedzialności za bezpieczeństwo finansowe rodziny.

Największymi barierami w prowadzeniu firmy są wysokie podatki i składki

Największymi barierami w prowadzeniu firmy są wysokie podatki i składki – wskazuje je 69 proc. badanych – oraz wysokie koszty działalności, na które zwraca uwagę 63 proc. przedsiębiorców. 42 proc. za utrudnienie uznaje niejasne i często zmieniające się przepisy. Co trzeci wskazuje dużą konkurencję, a 31 proc. niepewność gospodarczą wynikającą ze zmian politycznych.

Problemem pozostają także opóźnienia w płatnościach lub ich brak. Około co piąty właściciel mikrofirmy wskazuje je jako utrudnienie w prowadzeniu działalności, a wśród firm obsługujących głównie klientów biznesowych odsetek ten sięga niemal 28 proc.

Kobiety i mężczyźni inaczej oceniają prowadzenie własnego biznesu

Według badania, zarządzanie własną małą firmą w Polsce wygląda inaczej z perspektywy kobiet i mężczyzn. Kobiety częściej doceniają elastyczność godzin pracy (61 proc. wobec 48 proc. mężczyzn), ale częściej wskazują konieczność pełnienia wielu ról (35 proc. wobec 27 proc.) oraz stres i brak poczucia bezpieczeństwa (37 proc. wobec 29 proc.). Częściej obawiają się też zastąpienia ich usług przez sztuczną inteligencję (17 proc. wobec 8 proc.).

Mężczyźni częściej wskazują wyższe zarobki jako zaletę prowadzenia firmy (35 proc. wobec 22 proc. kobiet), odpowiedzialność za zobowiązania całym majątkiem (21 proc. wobec 14 proc.) oraz trudne i zmienne przepisy (49 proc. wobec 36 proc.).

Samozatrudnieni mierzą się z innymi wyzwaniami niż firmy z pracownikami

Różnice widać także między samozatrudnionymi a mikroprzedsiębiorcami zatrudniającymi pracowników. Możliwość pracy według własnego planu ceni 60 proc. osób prowadzących jednoosobową działalność wobec 44 proc. przedsiębiorców zatrudniających pracowników. Samozatrudnieni częściej wskazują niepewność miesięcznego zarobku (45 proc. wobec 32 proc.) i nieopłacalność chorowania (33 proc. wobec 20 proc.).

Z kolei przedsiębiorcy zatrudniający pracowników częściej doceniają satysfakcję z budowania czegoś własnego (39 proc. wobec 26 proc.) oraz bezpośredni kontakt z klientami (17 proc. wobec 9 proc.). Jednocześnie blisko co czwarty z nich wskazuje odpowiedzialność za zobowiązania firmy własnym majątkiem, a co piąty mierzy się z brakiem wykwalifikowanych pracowników.

Ogólnopolskie badanie „Na własny rachunek. Motywacje, korzyści i koszty prowadzenia mikrofirmy” zostało zrealizowane przez IMAS International na zlecenie Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej w lipcu 2026 r. techniką wywiadów internetowych CAWI. Przeprowadzono je na grupie 507 respondentów aktywnie prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Do ankiety kwalifikowały się jedynie osoby, które pracują same lub zatrudniają nie więcej niż 9 osób.