Co roku Skarb Państwa i samorząd terytorialny wypłacają obywatelom miliony złotych z tytułu odszkodowań za niekompetencję, opieszałość i bezprawne decyzje funkcjonariuszy publicznych. Obowiązująca od kilku miesięcy ustawa o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa pozwala na zwrotne wyegzekwowanie kwot wypłaconych obywatelom przez instytucje publiczne. Funkcjonariusz publiczny może ponosić osobistą odpowiedzialność majątkową w przypadku, gdy łącznie zostaną spełnione trzy warunki. Po pierwsze, na mocy prawomocnego orzeczenia sądu lub na mocy ugody musi zostać wypłacone przez podmiot odpowiedzialny (np. gminę, szpital) odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa, czyli m.in. w przypadkach działania urzędników bez podstawy prawnej. Po drugie, takie naruszenie musi zostać spowodowane zawinionym działaniem lub zaniechaniem urzędnika, a po trzecie, rażące naruszenie prawa musi zostać wyraźnie stwierdzone przez sąd lub organ.
Zgodnie z procedurą w terminie 14 dni od dnia wypłaty odszkodowania kierownik instytucji, która wypłaciła odszkodowanie, musi złożyć do prokuratora okręgowego wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Po wpłynięciu pisma prokurator bada przesłanki uzasadniające wytoczenie powództwa o odszkodowanie przeciwko funkcjonariuszowi publicznemu. Jeżeli prokurator zdecyduje się na wytoczenie pozwu, to o konieczności zwrotu odszkodowania rozstrzyga ostatecznie sąd.
Adam Makosz
