Nieuwzględnianie w tej liczbie młodocianych zatrudnionych w celu przygotowania zawodowego jest niezgodne z przepisami unijnymi, ale wkrótce ten błąd ma zostać naprawiony.
Taki wymóg przewiduje obowiązująca od maja 2006 r. ustawa o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji, która wprowadziła do polskiego prawodawstwa unijne przepisy dotyczące prawa pracowników do współdecydowania o funkcjonowaniu firmy. Obecnie obowiązek powiadomienia pracowników o możliwości utworzenia rady oraz o jej uprawnieniach, sposobie powoływania i zasadach funkcjonowania ciąży na pracodawcach zatrudniających co najmniej 100 osób. Pracodawcy, których regulacje o radach pracowniczych będą dotyczyły od 23 marca br. mają czas na przekazanie pracownikom tych informacji do 23 lipca br.
Pracodawcy, których dotyczą przepisy ustawy są, z mocy prawa, zobowiązani do przekazywania informacji i przeprowadzania konsultacji z przedstawicielami pracowników w zakresie działalności i sytuacji ekonomicznej firmy, stanu zatrudnienia i jego przewidywanych zmian oraz działań, które mogą powodować istotne zmiany w organizacji pracy lub podstawach zatrudnienia. W razie wystąpienia kwestii spornych rada pracowników i pracodawca uzgadniają tryb ich rozstrzygania.
Rada jest tworzona, jeżeli co najmniej 10 proc. pracowników wyrazi na to pisemną zgodę. Jeżeli w przedsiębiorstwie działa tylko jedna organizacja związkowa, wówczas w jej gestii jest wskazanie członków rady, jej powołanie i powiadomienie o tym pracodawcy, natomiast w przypadku, gdy w przedsiębiorstwie działa więcej niż jedna organizacja związkowa, powinny one zawrzeć stosowne porozumienie, w którym określą zasady i tryb wyboru rady. Jeżeli nie zrobią tego w ciągu 30 dni od dnia rozpoczęcia rozmów, to wybory do rady przeprowadza pracodawca. Pracodawca wybiera członków rady spośród kandydatów wskazanych przez pracowników, również wtedy, gdy w jego firmie nie ma związków zawodowych. W zakładzie pracy zatrudniającym do 100 pracowników kandydat musi uzyskać poparcie co najmniej 10 pracowników, a jeżeli załoga liczy ponad 100 osób – 20 pracowników. 50 do 250 pracowników, od 251 do 500 osób – pięciu, a jeżeli powyżej 500 osób – siedmiu członków. Kadencja rady trwa cztery lata, a jej członkowie podlegają szczególnej ochronie.
Jeżeli w zakładzie pracy powstanie związek zawodowy, a do upływu kadencji rady pracowników pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, to rada pracowników zostaje rozwiązana (mandat jej członków wygasa po upływie 6 miesięcy). Tę regulację, jako nieuzasadnione uprzywilejowanie związków zawodowych w zakładach pracy, kwestionują pracodawcy, a Konfederacja Pracodawców Polskich zwróciła się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z konstytucją przepisów ustawy dotyczących tej kwestii.
Niezgodność z przepisami unijnymi zasady nieuwzględniania w ogólnej liczbie osób zatrudnionych w danej firmie pracowników młodocianych wytknął Polsce Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Polscy młodociani zatrudnieni w celu przygotowania zawodowego wchodzą w skład załogi przedsiębiorstwa, a nie mają wpływu na wybór pracowników ją reprezentujących. Rządowy projekt nowelizacji ustawy przewiduje wprowadzenie niezbędnych zmian w tym zakresie.
Przepisy ustawy o sposobie wyboru rady pracowników i ochrony jej członków nie dotyczą
przedsiębiorstw państwowych, w których tworzony jest samorząd załogi i przedsiębiorstw mieszanych zatrudniających co najmniej 50 pracowników oraz państwowych instytucji filmowych.
