W poprzednim roku ZUS wypłacił blisko 44 tys. jednorazowych odszkodowań. Ich suma to prawie 408,5 mln zł.
Kto może ubiegać się o odszkodowanie za wypadek przy pracy?
O jednorazowe odszkodowanie wypadkowe mogą ubiegać się osoby objęte ubezpieczeniem wypadkowym, które doznały stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku przy pracy, lub choroby zawodowej. Prawo do jednorazowego odszkodowania mają również członkowie rodziny osoby, która zmarła w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.
Stały uszczerbek na zdrowiu a długotrwały uszczerbek na zdrowiu
Czym różni się stały uszczerbek na zdrowiu od długotrwałego uszczerbku na zdrowiu? ZUS wyjaśnia, że stały uszczerbek na zdrowiu to takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje zaburzenie czynności organizmu i nie rokuje poprawy. Długotrwały uszczerbek na zdrowiu natomiast powoduje zaburzenie czynności organizmu na dłużej niż 6 miesięcy, ale stan zdrowia danej osoby może się poprawić.
Jak można uzyskać odszkodowanie za wypadek przy pracy z ZUS?
Jak informuje ZUS, żeby otrzymać jednorazowe odszkodowanie, trzeba złożyć wniosek do ZUS – bezpośrednio (przedsiębiorcy lub inni płatnicy składek) albo za pośrednictwem pracodawcy (pracownicy). Do wniosku należy dołączyć protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku. Taki protokół spisuje i zatwierdza pracodawca – jeśli osoba ubezpieczona jest pracownikiem.
Jeśli wypadkowi w pracy uległ przedsiębiorca, dołącza do wniosku kartę wypadku. Z kolei jeśli wniosek dotyczy choroby zawodowej, potrzebna jest decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej wydana przez państwowego inspektora sanitarnego. Do wniosku trzeba też dołączyć zaświadczenie OL-9 wystawione przez lekarza, z adnotacją o zakończeniu leczenia i rehabilitacji, oraz dokumentację medyczną.
Jak ustala się stopień uszczerbku na zdrowiu?
Stopień uszczerbku na zdrowiu i jego związek z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową ustala lekarz orzecznik, lub komisja lekarska ZUS po tym, jak pacjent zakończy leczenie i rehabilitację. Po analizie wniosku i dołączonej dokumentacji oraz ewentualnym wyjaśnieniu dodatkowych okoliczności ZUS wydaje decyzję. Ma na to 14 dni od otrzymania orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ZUS bądź od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Odszkodowanie ZUS wypłaca w ciągu 30 dni od wydania decyzji.
Jak wylicza się wysokość odszkodowania za wypadek przy pracy?
Wysokość jednorazowego odszkodowania to 20 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Od 1 kwietnia kwota ta wynosi 1636 zł. Dla przykładu: osoba, u której zostanie stwierdzone 5 proc. uszczerbku na zdrowiu, otrzyma 8180 zł brutto (5 x 1636 zł). Nowa wysokość jednorazowych odszkodowań obowiązuje do 31 marca 2026 roku.
Ile wynosi odszkodowanie za wypadek przy pracy?
Kwoty odszkodowania za wypadek przy pracy wahają się od 1636 zł do 147 271 zł. Jednorazowe odszkodowanie od 1 kwietnia 2025 roku wynosi 1636 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. W przypadku całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji lub w przypadku pogorszenia stanu zdrowia rencisty ubezpieczony otrzyma 28 636 zł.
W przypadku śmierci ubezpieczonego małżonek lub dziecko otrzymają 147 271 zł. Tyle samo wynosi kwota, w przypadku, jeśli do odszkodowania za wypadek przy pracy uprawnieni są jednocześnie małżonek i dzieci, jednak z dodatkowym zwiększeniem o 28 636 zł na każde dziecko.
Inni członkowie rodziny zmarłego (czyli nie małżonek i nie dziecko), otrzymają 73 635 zł. W przypadku, gdy do odszkodowania uprawnieni są tylko tacy członkowie rodziny, kwota zwiększa się o 28 636 zł na drugiego i każdego kolejnego uprawnionego.
Kiedy odszkodowanie za wypadek przy pracy się nie należy?
Istnieją sytuacje, w których jednorazowe odszkodowanie się nie należy. Na przykład, gdy to osoba poszkodowana spowodowała wypadek przez to, że naruszyła przepisy bhp umyślnie lub na skutek rażącego niedbalstwa, i gdy zostało to udowodnione. Odszkodowania z ZUS nie dostanie również osoba, która znajdowała się pod wpływem alkoholu lub substancji psychoaktywnych i przyczyniła się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku. Nie dotyczy to wypadków ze skutkiem śmiertelnym.
