Zanim przyjrzymy się dokładnie sukcesom Narodowego Banku Polskiego na płaszczyźnie edukacyjnej – a jest ich niemało – zatrzymajmy się przy głównych zadaniach NBP i wspomnijmy, jak wyglądała polityka monetarna wkońcówce lat 80. XX wieku.
Był to okres wielkich wyzwań dla NBP. Przypomnijmy sobie inflację, która powodowała, że ceny z miesiąca na miesiąc wzrastały dwukrotnie, zaś jedynymi wartościowymi nad Wisłą walutami były marki i dolary. Po reformie gospodarczej i walutowej ceny ustabilizowały się, a dzięki temu mógł się spokojnie rozwijać sektor bankowy. Społeczeństwo nauczyło się korzystać z usług banków, co bardzo mocno pomogło naszej gospodarce. Z roku na rok coraz więcej ludzi korzystało z możliwości oszczędzania na lokatach i innych produktach bankowych właśnie w naszej narodowej walucie.
Kolejnym wielkim sukcesem NBP okazała się denominacja złotego, dzięki której przestaliśmy za bochenek chleba płacić po kilkaset złotych a nasza waluta stała się znana i – zdaniem międzynarodowych instytucji finansowych – godna zaufania.
Dzisiaj podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen. Zgodnie z opracowaną przez Radę Polityki Pieniężnej „Strategią Polityki Pieniężnej po 2003 roku”: celem NBP jest ustabilizowanie inflacji na poziomie 2,5 % z dopuszczalnym przedziałem wahań ok. 1 punktu procentowego.
Na czym polega troska NBP o stabilność narodowego pieniądza? Wszyscy spotykamy się co jakiś czas z informacją o utrzymaniu bądź podniesieniu stóp procentowych. Mają one ogromne znaczenie dla naszej gospodarki. Określają oprocentowanie depozytów pomiędzy bankami i mają znaczenie dla wysokości oprocentowania naszych kredytów i lokat bankowych. Decyzję o stopach procentowych każdorazowo podejmuje działająca przy NBP Rada Polityki Pieniężnej, której obecnie przewodniczy Sławomir Skrzypek, prezes Banku. Istnieje pięć podstawowych stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego:
- Stopa referencyjna (interwencyjna, repo) określająca minimalną rentowność 7- dniowych bonów pieniężnych emitowanych przez NBP. Stopa repo określa minimalną rentowność operacji otwartego rynku – operacja ta polega na zakupie lub sprzedaży krótkoterminowych papierów wartościowych na rynku międzybankowym, w celu przywrócenia równowagi.
- Stopa lombardowa określająca cenę, po której bank centralny udziela bankom komercyjnym pożyczek pod zastaw papierów wartościowych. X Stopa depozytowa określająca oprocentowanie jednodniowych depozytów składanych przez banki komercyjne w banku centralnym.
- Stopa redyskontowa, która określa cenę, po jakiej bank centralny udziela kredytów bankom komercyjnym
- Stopa rezerw obowiązkowych, czyli miernik kwoty rezerw obowiązkowych, jaką banki komercyjne są zobowiązane wpłacić do NBP w celu zabezpieczenia ich wypłacalności. W zależności od tego, jaki jest wskaźnik rezerwy obowiązkowej, bank centralny decyduje, jaka jest podaż pieniądza. Stopa rezerw obowiązkowych może być naliczana od: wkładów złotowych płatnych na żądanie, wkładów złotowych – terminowych, wkładów w walutach obcych płatnych na żądanie i od wkładów terminowych wwalutach obcych.
Narodowy Bank Polski poprzez zarządzanie rezerwami dewizowymi zapewnia odpowiedni poziom bezpieczeństwa finansowego państwa. Dzięki emisji pieniędzy zabezpiecza płynność obrotu gotówkowego.
W najbliższych latach największy wpływ na realizację zadań NBP będą miały procesy integracji europejskiej, w tym starania o przystąpienie Polski do strefy euro. W celu właściwego przygotowania się do przyjęcia euro NBP będzie dążył do spełnienia wymagań nałożonych na banki centralne państw, które już wprowadziły wspólną walutę. NBP będzie się starał uzyskać pozycję znaczącego ośrodka naukowego w zakresie badań ekonomicznychw kraju oraz w ramach Europejskiego Systemu Banków Centralnych.
Cała troska o sektor bankowy i system finansowy na nic by się zdała, gdyby wszyscy uczestnicy tego rynku nie potrafili korzystać z jego narzędzi. I tu znów pojawia się Narodowy Bank Polski – tym razem w roli instytucji odpowiadającej za propagowanie wiedzy ekonomicznej i finansowej oraz kształcenie – nie tylko osób zainteresowanych gospodarką i ekonomią, ale także nauczycieli, dziennikarzy oraz pracowników firm prywatnych, które działają w oparciu o podejmowane przez NBP decyzje. Na stronie internetowej NBP można znaleźć odpowiedzi na wszystkie pytania dotyczące sektora bankowego i gospodarki jako takiej. Łącznie z, coraz ciekawszymi z perspektywy czasu, danymi statystycznymi – aktualnymi i historycznymi. Niezależnie od informacji umieszczonych na swoich stronach polski bank centralny prowadzi również jeden z najpopularniejszych w Polsce portali propagujących wiedzę ekonomiczną, czyli NBPortal. To, trzeba wiedzieć, jeden z najnowocześniejszych serwisów tego typu w Polsce. Oprócz dostępu do wszelkich informacji ekonomicznych, daje także możliwość uczestniczenia w kursach e-learningowych, które odbywają się dla zainteresowanych zwykorzystaniem internetu, a więc nie wymagają od uczestników stawiania się w Warszawie, w siedzibie NBP. Każdy taki kurs zakończony jest quasi-egzaminem i otrzymaniem certyfikatu. Dziewięć grup tematycznych pozwoli na poznanie wszystkich spraw związanych m.in. z sektorem bankowym, wprowadzeniem euro, bankowością, prowadzeniem firmy, umiejętnością inwestowania czy historią monetarną Polski.
Nie bez znaczenia jest także polityka emisyjna NBP. To właśnie bank centralny decyduje kiedy i jak będą wyglądać banknoty i monety okolicznościowe, które są zbierane przez miliony kolekcjonerów. A trzeba przyznać, że te drukowane i wybijane w Polsce cieszą się szczególną popularnością i estymą znawców.
