Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznaje rentę osobom, które utraciły zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu. Instytucja nie przewiduje rokowań na odzyskanie tej zdolności, nawet po przekwalifikowaniu zawodowym. Warto wiedzieć, że ZUS dzieli niezdolność na dwa rodzaje:
- Całkowita niezdolność do pracy: osoba traci możliwość wykonywania jakiejkolwiek pracy.
- Częściowa niezdolność do pracy: osoba traci w znacznym stopniu zdolność do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami.
O rentę mogą wnioskować osoby zmagające się z różnymi schorzeniami, w tym:
- chorobami układu krążenia, nerwowego i oddechowego,
- chorobami oczu, skóry i układu ruchu,
- zaburzeniami psychicznymi (np. depresja, schizofrenia),
- nowotworami złośliwymi.
Podstawą do wnioskowania o rentę są również stwierdzone choroby zawodowe, takie jak pylica płuc czy ubytek słuchu.
Aktualne stawki świadczeń
ZUS wypłaca świadczenia w wysokości zależnej od stopnia niezdolności do pracy:
- Osoby całkowicie niezdolne do pracy otrzymują 1978,49 zł brutto miesięcznie.
- Osoby częściowo niezdolne do pracy otrzymują 1483,87 zł brutto miesięcznie.
Dla kogo renta?
Sam stan zdrowia to nie wszystko. Aby ZUS przyznał rentę, musisz spełnić łącznie trzy warunki:
- Lekarz orzecznik musi potwierdzić Twoją niezdolność do pracy.
- Musisz posiadać wymagany okres składkowy i nieskładkowy (zależny od wieku, w którym powstała niezdolność).
- Niezdolność do pracy musi powstać w czasie trwania ubezpieczenia lub nie później niż 18 miesięcy od jego ustania.
Jeśli ukończyłeś 30 lat, musisz posiadać 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych przypadających na ostatnią dekadę przed złożeniem wniosku. Z tego wymogu ZUS zwalnia osoby całkowicie niezdolne do pracy, które mają odpowiednio długi staż ubezpieczeniowy (20 lat dla kobiet, 25 lat dla mężczyzn).
Renta szkoleniowa
Jeżeli niezdolność do pracy uniemożliwia Ci wykonywanie dotychczasowego zawodu, ale rokowania wskazują na możliwość przekwalifikowania, ZUS może przyznać rentę szkoleniową. Świadczenie trwa standardowo 6 miesięcy, ale można je przedłużyć maksymalnie do 30 miesięcy.
Wysokość renty szkoleniowej wynosi 75 proc. podstawy wymiaru, jednak nie mniej niż kwota renty dla osób częściowo niezdolnych do pracy. Po otrzymaniu decyzji, urząd pracy kieruje taką osobę na szkolenia, które przygotowują do zdobycia nowego zawodu.
Renta stała czy okresowa?
ZUS przyznaje rentę na dwa sposoby:
- Renta stała: otrzymujesz ją, jeśli lekarz orzecznik uzna niezdolność do pracy za trwałą.
- Renta okresowa: otrzymujesz ją przez czas wskazany w decyzji. Przed upływem tego terminu możesz wnioskować o przedłużenie świadczenia.
Warto pamiętać, że po osiągnięciu wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet, 65 dla mężczyzn), ZUS automatycznie zamienia rentę na emeryturę, której wysokość nie może być niższa od pobieranego wcześniej świadczenia.
Olga Skórko, dziennikarka, redaktorka, wydawczyni Dziennik.pl. Studiowała edukację medialną i dziennikarstwo na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Z marką INFOR związana od 2019 r. Pracę rozpoczynała w serwisie Dziennik zajmując się głównie poszukiwaniem i opisywaniem wiadomości z kraju i świata. Wcześniej współpracowała m.in. z Radiem ZET. Aktualnie wydawca serwisu Dziennik.pl.