ZUS przypomina. Ten dokument trzeba dostarczyć do 31 października, inaczej przepada ważne świadczenie

Komu przysługuje renta rodzinna?

Renta rodzinna to świadczenie przeznaczone dla członków rodziny zmarłego, który w dniu śmierci miał prawo do emerytury lub spełniał warunki niezbędne do jej przyznania. O wsparcie mogą ubiegać się również bliscy osoby, która pobierała emeryturę pomostową albo rentę z tytułu niezdolności do pracy bądź spełniała wymagania do uzyskania takiej renty. Przepisy przewidują możliwość przyznania renty rodzinnej także po osobach otrzymujących zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.

Komu przysługuje renta rodzinna?

Do najważniejszych osób uprawnionych do renty rodzinnej należą dzieci osoby zmarłej zarówno biologiczne, jak i przysposobione oraz dzieci drugiego małżonka. Mogą one otrzymywać świadczenie do ukończenia 16 lat. Jeżeli jednak kontynuują edukację, prawo do renty zostaje przedłużone do 25. roku życia. Wyjątek dotyczy osób, które kończą 25 lat na ostatnim roku studiów – w takim przypadku świadczenie może być wypłacane do zakończenia tego roku akademickiego.

O rentę rodzinną mogą ubiegać się także wnuki, rodzeństwo zmarłego oraz inne dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie. Warunkiem jest m.in. objęcie ich opieką przed osiągnięciem pełnoletności, co najmniej rok przed śmiercią osoby, po której przysługuje świadczenie. Przepisy przewidują również dodatkowe wymagania dotyczące sytuacji rodzinnej i możliwości uzyskania utrzymania od rodziców.

Do grona uprawnionych należą również wdowy i wdowcy. Renta rodzinna może im przysługiwać, jeżeli w chwili śmierci współmałżonka mieli ukończone 50 lat, byli niezdolni do pracy albo sprawowali opiekę nad uprawnionym do renty dzieckiem, wnukiem lub rodzeństwem zmarłego, które nie ukończyło 16 lat, a w przypadku kontynuowania nauki – 18 lat. Prawo do świadczenia można uzyskać także wtedy, gdy wymagany wiek zostanie osiągnięty lub niezdolność do pracy powstanie w ciągu pięciu lat od śmierci współmałżonka albo od zakończenia wychowywania uprawnionych dzieci.

Osoby, które nie spełniają tych kryteriów i nie mają niezbędnych źródeł utrzymania, mogą otrzymywać rentę rodzinną przez rok od śmierci małżonka. Jeżeli uczestniczą w zorganizowanym szkoleniu mającym przygotować je do podjęcia pracy zarobkowej, okres wypłaty może zostać wydłużony, jednak nie dłużej niż do dwóch lat od śmierci współmałżonka.

W niektórych sytuacjach prawo do renty rodzinnej przysługuje także osobom rozwiedzionym lub pozostającym w separacji. Znaczenie ma przede wszystkim spełnienie warunków dotyczących wieku, niezdolności do pracy lub wychowywania dzieci, a także posiadanie prawa do alimentów od zmarłego. W przypadku rozwiedzionych kobiet przepisy i orzecznictwo dopuszczają również uwzględnienie alimentów wypłacanych na podstawie porozumienia między byłymi małżonkami, bez konieczności wcześniejszego uzyskania wyroku sądowego.

Świadczenie może zostać przyznane również rodzicom osoby zmarłej. Muszą oni jednak spełniać odpowiednie warunki przewidziane dla wdowy lub wdowca, dotyczące wieku, niezdolności do pracy albo sprawowania opieki nad dziećmi. Dodatkowo konieczne jest wykazanie, że zmarły bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania.

Czas na dostarczenie zaświadczenia o kontynuowaniu nauki tylko do 31 października

Uczniowie i studenci otrzymujący rentę rodzinną muszą pamiętać o obowiązku dokumentowania dalszej nauki. Po ukończeniu 16. roku życia prawo do świadczenia jest uzależnione od kontynuowania edukacji, dlatego ZUS wymaga przedstawienia zaświadczenia ze szkoły lub uczelni. W przypadku studentów, których dotychczasowy dokument utracił ważność, termin dostarczenia nowego zaświadczenia upływa 31 października 2026 roku.

Dokument powinien zawierać informacje pozwalające potwierdzić status studenta, w szczególności nazwę placówki edukacyjnej oraz przewidywany okres nauki. Może również wskazywać jej tryb, np. stacjonarny lub niestacjonarny.

Nie każdy student musi jednak co roku składać nowe zaświadczenie. Jeżeli szkoła lub uczelnia wystawiła dokument obejmujący cały okres kształcenia, pozostaje on ważny przez wskazany w nim czas. ZUS może jednak sprawdzić, czy osoba pobierająca rentę rzeczywiście kontynuuje naukę, i zażądać aktualnego potwierdzenia. Dlatego warto regularnie kontrolować ważność dokumentów oraz informować ZUS o zakończeniu lub przerwaniu edukacji.

Co się stanie jeśli zaświadczenie o kontynuowaniu nauki nie zostanie złożone na czas?

Niedostarczenie aktualnego zaświadczenia o kontynuowaniu nauki może skutkować wstrzymaniem wypłaty renty rodzinnej. Studenci, którzy nie dopełnią wymaganych formalności w terminie, muszą liczyć się z przerwą w otrzymywaniu pieniędzy z ZUS.

Jak odzyskać rentę rodzinną po wstrzymaniu wypłaty z powodu niedostarczenia zaświadczenia o kontynuowaniu nauki?

Wstrzymanie wypłaty renty rodzinnej z powodu niedostarczenia zaświadczenia o kontynuowaniu nauki nie oznacza, że świadczenie przepada bezpowrotnie. Aby ponownie otrzymywać pieniądze, należy złożyć w ZUS wniosek o wznowienie wypłaty oraz przedstawić aktualny dokument potwierdzający status ucznia lub studenta. Wypłata może zostać przywrócona od miesiąca zgłoszenia wniosku, jednak możliwość uzyskania wyrównania za wcześniejszy okres zależy od okoliczności sprawy i podstawy wstrzymania świadczenia.

Jeżeli przerwa w wypłatach trwała dłużej, ZUS może ponownie zweryfikować uprawnienia świadczeniobiorcy i ustalić należną wysokość renty. W przypadku stwierdzenia, że pieniądze były pobierane mimo utraty prawa do świadczenia, np. po przerwaniu nauki bez poinformowania o tym ZUS, może zostać wydana decyzja zobowiązująca do zwrotu nienależnie pobranych kwot, a w przewidzianych przepisami sytuacjach również odsetek.

Ile wynosi renta rodzinna w 2026 roku?

Wysokość renty rodzinnej zależy od liczby osób uprawnionych do jej pobierania. Świadczenie obliczane jest na podstawie emerytury lub renty, która przysługiwała zmarłemu albo do której miałby on prawo. Zgodnie z obowiązującymi przepisami wynosi ono:

• 85 proc. świadczenia zmarłego – jeżeli do renty rodzinnej uprawniona jest jedna osoba;
• 90 proc. świadczenia zmarłego – gdy prawo do renty mają dwie osoby;
• 95 proc. świadczenia zmarłego – jeśli świadczenie przysługuje co najmniej trzem osobom.

Warto pamiętać, że wszystkim uprawnionym członkom rodziny przysługuje jedna łączna renta rodzinna, która jest następnie dzielona na równe części. Podane wartości procentowe nie oznaczają więc, że każda osoba otrzymuje osobne świadczenie w takiej wysokości.

Od 1 marca 2026 roku najniższa renta rodzinna wynosi 1978,49 zł brutto miesięcznie. Kwota ta obowiązuje do końca lutego 2027 roku i stanowi ustawowe minimum dla łącznego świadczenia wypłacanego uprawnionym członkom rodziny.

Renta rodzinna, podobnie jak emerytury i pozostałe świadczenia rentowe, podlega corocznej waloryzacji. Kolejna podwyżka nastąpi 1 marca 2027 roku, a jej ostateczna wysokość będzie uzależniona od wskaźnika waloryzacji ustalonego na podstawie danych o inflacji i wzroście wynagrodzeń.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 1998 Nr 162 poz. 1118)