Norma GAEC 2. Zakaz działań
Norma GAEC 2 definiuje listę zabronionych działań na obszarach nią objętych. W przypadku trwałych użytków zielonych położonych na tych terenach, rolnicy muszą zapomnieć o ich rutynowym przekształcaniu i zaorywaniu. Jak czytamy na portalu topagrar.pl, dopuszczalnym wyjątkiem jest możliwość przeprowadzenia zabiegu renowacji, ale i ta interwencja została ściśle ograniczona do płytkiej uprawy gleby.
Zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 marca 2025 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie norm oraz szczegółowych warunków ich stosowania (Dz.U. poz. 293), w przypadku GO:
• nie zaoruje się ich, z wyłączeniem możliwości płytkiej uprawy gleby do głębokości 15 cm;
• nie wydobywa się z nich torfu;
• nie buduje się na nich i nie odnawia rowów i instalacji drenujących do odwadniania lub odprowadzania wody z terenu.
Zakazy dla rolników
Kategorycznie zabronione jest wydobywanie z tych gleb cennego torfu, a także prowadzenie jakichkolwiek prac budowlanych związanych z tworzeniem nowej infrastruktury odwadniającej, takiej jak rowy czy instalacje drenujące. Zakaz obejmuje również odnawianie już istniejących systemów melioracyjnych, jeśli ich celem jest dalsze odwadnianie lub odprowadzanie wody z chronionego terenu.
Zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem MRiRW (Dz.U. poz. 293), w przypadku TUZ:
• nie przekształca się ich i nie zaoruje, z wyłączeniem możliwości wykonania zabiegu renowacji z zastosowaniem płytkiej uprawy gleby i podsiewu nie częściej niż raz na 4 lata;
• nie wydobywa się z nich torfu;
• nie buduje się na nich i nie odnawia rowów i instalacji drenujących do odwadniania lub odprowadzania wody z terenu.
Wyjątki i dopuszczalne prace konserwacyjne
Przepisy przewidują pewne wyjątki, mające na celu umożliwienie niezbędnych prac konserwacyjnych. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazuje, że dozwolone są bieżące działania utrzymaniowe, takie jak regularne koszenie skarp i dna rowów, a także usuwanie wszelkich zatorów, które mogłyby zaburzyć naturalny przepływ wody. Ponadto, dopuszczalne są gruntowne, ale okresowe prace konserwacyjne, przeprowadzane nie częściej niż raz na trzy lata. Do tej kategorii zalicza się odmulanie rowów i wylotów drenarskich, usuwanie niechcianej roślinności krzewiastej z dna rowów oraz udrażnianie istniejących rurociągów drenarskich. Resort rolnictwa podkreśla również, że norma GAEC 2 w żaden sposób nie ogranicza działań związanych z rowami i instalacjami służącymi do nawadniania, zarówno podsiąkowego, jak i zalewowego. W tym przypadku, utrzymanie pełnej funkcjonalności istniejących rowów i zbieraczy drenarskich jest wręcz pożądane.
Kary finansowe za nieprzestrzeganie normy
Kary za nieprzestrzeganie GAEC 2 będą naliczane po uwzględnieniu kryterium zasięgu, dotkliwości oraz trwałości. Ustalono je w wysokości od 1 do 5 punktów karnych. Każde zidentyfikowane przewinienie zostanie ocenione pod kątem jego wagi, przy użyciu trójstopniowej skali punktowej (1, 3, 5) w oparciu o trzy kluczowe kryteria: zasięg naruszenia, jego dotkliwość dla środowiska oraz trwałość jego skutków.
Suma punktów uzyskanych w ramach każdego z kryteriów przekłada się na procentowe zmniejszenie płatności. Szczegółowe informacje dotyczące sposobu oceny naruszeń oraz naliczanych kar za nieprzestrzeganie norm i wymogów określone są w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom (Dz.U. 2023 poz. 1382 z późn. Zm.), które jest obecnie nowelizowane.
