Wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki. Tak wynika z art. 115 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r. Powołany przepis na mocy art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.) stosuje się odpowiednio do należności z tytułu składek.

W świetle powyższego od 1 stycznia 2009 r. zakres odpowiedzialności wspólników ww. spółek obejmuje wyłącznie zobowiązania spółki. Do 31 grudnia 2008 r. zakres odpowiedzialności obejmował też zobowiązania podatkowe (składkowe) wspólników, wynikające z działalności spółki.

Oddziały ZUS, powołując się na tę zmianę, wyjaśniają, iż osoby rozpoczynające działalność gospodarczą – po 31 grudnia 2008 r. – w formie ww. spółek nie mogą być już zgłoszone do ubezpieczeń przez spółkę - są one płatnikami składek na własne ubezpieczenia. Co jednak ze wspólnikami, którzy rozpoczęli działalność przed 1 stycznia 2009 r. i zostali zgłoszeni do ubezpieczeń przez spółkę? Czy te osoby powinny:

- zostać przez spółkę wyrejestrowane z ubezpieczeń, a następnie

- zgłosić się do ubezpieczeń jako płatnicy składek na własne ubezpieczenia?

Jeśli tak, to z jaką datą powinni tego dokonać?

Czy nadal wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. może być zgłoszony do ubezpieczeń w ZUS przez spółkę?

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r., Nr 11, poz. 74 z poźn. zm.) obowiązującej od 1 stycznia 1999r., płatnikami składek są między innymi:

1) pracodawcy, w stosunku do pracowników,

2) ubezpieczony, zobowiązany do opłacenia składek na własne ubezpieczenie (w tym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności),

3) osoba prowadząca pozarolniczą działalność w stosunku do osób współpracujących przy prowadzeniu tej działalności.

Od wejścia w życie ustawy, Zakład dopuścił możliwość rozliczania się przez wspólników spółek cywilnych na koncie spółek, łącznie z rozliczeniami prowadzonymi za zatrudnionych pracowników.

Dopuszczenie tego rozwiązania miało na celu wyłącznie ułatwienie przekazywania dokumentów ubezpieczeniowych za wspólników oraz zmniejszenie kosztów ponoszonych

w związku z opłacaniem należnych składek pobieranych przez ZUS.

W praktyce rozwiązanie to utrudniało jednak ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego, szczególnie w odniesieniu do osób prowadzących pozarolniczą działalność w ramach spółki, z uwagi na obowiązujące zasady prowadzenia rozliczeń na kontach płatników składek, szczególnie przy dokonywaniu nieterminowych wpłat, bądź też dokonywaniu wpłat w niepełnej wysokości. Dlatego też już od 2000 r. sukcesywnie był ograniczany krąg płatników korzystających z tej formy rozliczeń, bowiem wspólnicy spółek, jako osoby prowadzące pozarolniczą działalność przechodzili na tryb rozliczeń na odrębnych kontach płatników składek. Spółka, zatrudniając pracowników pozostawała płatnikiem składek za zatrudnione w niej osoby.

Od dnia 1 stycznia 2009 r., w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1318) uległy jednak zmianie m.in. zasady odpowiedzialności wspólnika spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusza spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej. Zakres odpowiedzialności na podstawie Ordynacji podatkowej, od 1 stycznia 2009 r. został bowiem ograniczony wyłącznie do zobowiązań spółki, podczas gdy za okres do 31 grudnia 2008 r. obejmował nie tylko zobowiązania podatkowe spółki, ale również zobowiązania podatkowe pozostałych wspólników, jeżeli wynikały ze zobowiązań spółki.

Oznacza to w praktyce, że za okres od 1 stycznia 2009 r. ZUS nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania spółki na danego wspólnika, gdy obejmują one również zobowiązania innych wspólników.

Dlatego też Zakład zalecił oddziałom ZUS dostosowanie zasad zgłaszania wspólników jako płatników składek do podanych wyżej przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dla zgłaszających się od 1 stycznia 2009 r. wspólników spółek cywilnych zasady te obowiązują na bieżąco, co oznacza, że wspólnicy są zobowiązywani do zgłoszenia się jako płatnicy składek, a odrębnie ma zostać zgłoszona jako płatnik spółka, oczywiście w sytuacji, gdy zatrudnia podlegające ubezpieczeniom osoby (np. pracowników, zleceniobiorców).

Natomiast w przypadku wspólników, za których dotychczas były przekazywane dokumenty i rozliczenia składek przez spółkę, zmiana trybu prowadzenia rozliczeń powinna następować na bieżąco.

Podkreślić należy, że zmiana trybu rozliczeń powinna następować w sposób jak najmniej uciążliwy dla płatników, a więc nie w trakcie miesiąca. W praktyce oznacza to, że zarówno wyrejestrowanie wspólnika z ubezpieczenia przez spółkę, jak też jego zgłoszenie osobiste (jako płatnika i osobę ubezpieczoną następuje z datą pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, od którego dokonywana jest zmiana zasad rozliczeń. W takim bowiem przypadku spółka rozliczy za wspólnika składki za okres do ostatniego dnia miesiąca poprzedniego, a wspólnik rozliczy składki z tytułu własnych ubezpieczeń od pierwszego dnia danego miesiąca.

Jeżeli chodzi o wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, to należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest on traktowany jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność, a zatem jest zobowiązany do osobistego zgłoszenia się jako płatnik składek do ubezpieczeń.