Kto może skorzystać z opłacania preferencyjnych składek na ubezpieczenia społeczne?

Andrzej Radzisław: Osoby, które rozpoczynają działalność gospodarczą przez pierwsze 24 miesiące kalendarzowe od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności, mogą opłacać składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe od zadeklarowanej kwoty, która nie może być jednak niższa niż 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

A co ze składką na ubezpieczenie zdrowotne?

Oczywiście każda osoba prowadząca działalność gospodarczą jest również zobowiązana do opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. W tym wypadku nie ma żadnych ulg. Składka na to ubezpieczenie powinna być naliczana i opłacana na ogólnych zasadach, czyli od zadeklarowanej kwoty, nie niższej niż 75 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku.

Wątpliwości może budzić konieczność opłacania składki na Fundusz Pracy. Jak to wygląda?

Osoby prowadzące działalność gospodarczą mają obowiązek opłacać składki na Fundusz Pracy, ustalone od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, jeśli wynoszą one w przeliczeniu na okres miesiąca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę. Oznacza to, że osoba rozpoczynająca prowadzenie działalności gospodarczej (dla której jest to jedyny tytuł do ubezpieczeń) i jako podstawę wymiaru deklarująca 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia nie opłaca składki na Fundusz Pracy, ponieważ jej podstawa wymiaru na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia.

A kwotowo jakie są różnice w wysokości składek?

Składka na ubezpieczenia społeczne, dla osoby rozpoczynającej działalność gospodarczą i korzystającej z tej preferencyjnej składki, wynosi 94 złote 49 groszy. Natomiast osoba, która prowadzi działalność gospodarczą i z tej niższej stawki nie korzysta płaci za maj 486 złotych 65 groszy - w obydwu wypadkach z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Dodatkowo należy opłacić składkę na ubezpieczenie zdrowotne, która aktualnie wynosi 209 złotych 59 groszy. Oczywiście przedsiębiorca ma prawo zwiększyć podstawę, od której nalicza te składki, jeśli np. sytuacje jego firmy na to pozwala.

A jeżeli rozpoczęliśmy prowadzenie działalności w trakcie miesiąca to czy musimy opłacać pełne składki?

Podstawa, od której opłacane są składki na ubezpieczenia społeczne ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu, jeżeli działalność została rozpoczęta lub zakończona w trakcie miesiąca kalendarzowego lub w przypadku gdy prowadzący działalność przez część miesiąca był niezdolny do pracy i spełnia warunki do przyznania zasiłku chorobowego.

Czy niższe składki dotyczą wszystkich osób, które rozpoczynają prowadzenie własnej firmy?

Z preferencyjnych zasad opłacania składek nie mogą skorzystać ci, którzy w okresie ostatnich 5 lat prowadzili już działalność gospodarczą. I tak dla przykładu osoba, która 3 lata temu prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą, po roku tę działalność zlikwidowała i aktualnie rozpoczyna prowadzenie nowej firmy, nie może opłacać niższych składek. Ponadto w ramach nowej działalności gospodarczej nie można wykonywać usług na rzecz byłego pracodawcy, z którym w roku bieżącym lub poprzednim było się związanym umową o pracę i w ramach tego stosunku pracy wykonywało się czynności, które aktualnie wykonuje się w ramach działalności gospodarczej.

Z preferencyjnych zasad opłacania składek nie mogą skorzystać wspólnicy spółek jawnych, komandytowych lub partnerskich oraz jednoosobowy wspólnik spółki z o.o., a także twórcy i artyści.

Jakie formalności należy dopełnić w ZUS, aby opłacać składki od 30 proc. minimalnego wynagrodzenia?

Fakt rozpoczęcia wykonywania działalności należy zgłosić do ZUS, a więc złożyć zgłoszenie płatnika składek oraz zgłosić do ubezpieczeń siebie jako ubezpieczonego.

Zgłoszenia płatnika składek dokonuje się poprzez złożenie formularza ZUS ZFA - zgłoszenie płatnika składek osoby fizycznej lub ZUS ZPA - zgłoszenie płatnika składek osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Wspólnicy spółki cywilnej mogą być płatnikami składek sami za siebie, składają wówczas formularz ZUS ZFA, lub płatnikiem składek za nich może być spółka, która składa formularz ZUS ZPA. Wybór sposobu rozliczeń zależy od decyzji każdego ze wspólników.

Zgłoszenie płatnika składa się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń społecznych we właściwej jednostce organizacyjnej ZUS. Należy do niego dołączyć kopię decyzji urzędu skarbowego o nadaniu numeru NIP i zaświadczenie urzędu statystycznego o nadaniu aktualnego numeru REGON.

Zgłoszenia siebie jako osoby ubezpieczonej do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego i zdrowotnego należy dokonać w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń (tj. od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności). W tym celu należy złożyć formularz ZUS ZUA z kodem tytułu do ubezpieczeń 05 70 XX.

Artykuł opracowany przez ekspertów centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.