Możliwości oceny sytuacji ekonomicznofinansowej przedsiębiorstwa na tle branży, zwłaszcza dla małych i średnich firm, są w Polsce ograniczone. Nie istnieją pełne bazy danych. Urzędy statystyczne są źródłem informacji, ale informacji zbiorczych. Wywiadownie gospodarcze są w stanie zbadać otoczenie przedsiębiorstwa, ale tylko na indywidualne zlecenie. Dane udostępniają tylko zleceniodawcy.

E–barometr jest narzędziem funkcjonującym w ramach portalu internetowego. Wpisuje się w teoretyczną koncepcję benchmarkingu, choć jej nie wyczerpuje. Można je postrzegać jako specyficzną odmianę benchmarkingu. Dodatkowo jest ono tylko jednym z komponentów szeroko rozumianego systemu ostrzegania przed zagrożeniami gospodarczymi. Oprócz benchmarkingu obejmuje również prognozy makroekonomiczne (dla gospodarki narodowej), mezoekonomiczne (dla dwóch regionów Polski wschodniej) oraz kalkulator zagrożeń zbudowany w oparciu o metody prognozowania kondycji ekonomiczno–finansowej przedsiębiorstwa. To unikatowe narzędzie w skali kraju.

Zastosowanie benchmarkingu przez przedsiębiorstwa, które są beneficjentami projektu umożliwia diagnozę ich sytuacji ekonomiczno–finansowej. Jest narzędziem pomocniczym do skutecznego zarządzania przedsiębiorstwem. Firmy, porównując się z innymi działającymi w tym samym regionie i tej samej branży, mogą dzięki niemu określić swoje słabości, a także źródła przewagi konkurencyjnej. Pozyskaną w ten sposób informację można wykorzystać do opracowania czy też przeformułowania ogólnej strategii funkcjonowania przedsiębiorstwa. Z benchmarkingu mogą skorzystać beneficjenci projektu, czyli małe i średnie firmy z województw lubelskiego i podkarpackiego, które podpisały umowę o współpracy. A to dlatego, że partnerstwo współpracuje z urzędami statystycznymi tylko z tych dwóch województw i tylko dla nich dysponuje danymi do porównań. Są one przygotowywane w układzie branżowym, więc moduł benchmarkingu umożliwia porównanie sytuacji przedsiębiorstwa ze średnią w branży w regionie. Narzędzie jest skierowane przede wszystkim do małych firm, które mają utrudniony dostęp do informacji o otoczeniu gospodarczym.

Firmy korzystające z modułu benchmarkingu nie ponoszą z tego tytułu żadnych opłat. Koszt sprowadza się wyłącznie do zaangażowania pracownika wprowadzającego dane (co zajmuje kilkanaście minut pracy), mającego dostęp do Internetu. Główną zaletą systemu jest dostęp do aktualnej informacji o pozycji firmy na tle otoczenia konkurencyjnego. Portal e–barometr z modułem benchmarkingu nie jest trudny w obsłudze. Wydelegowany pracownik przedsiębiorstwa wprowadza do portalu e–barometr dane, ilustrujące sytuację ekonomiczno–finansową przedsiębiorstwa za wybrany okres: dane bilansowe (aktywa ogółem, należności, zapasy, źródła finansowania – zadłużenie długo i krótkoterminowe itd.), dane wynikowe (przychody netto ze sprzedaży, koszty: wynagrodzenia, zużycie materiałów, amortyzacja, zysk: operacyjny, brutto, netto), dane o zatrudnieniu.

System na podstawie numeru PKD (Polskiej Klasyfikacji Działalności) przedsiębiorstwa przydziela je do branży w danym regionie i generuje zestawienie danych wprowadzonych przez pracownika oraz danych średnich ilustrujących: przeciętne przedsiębiorstwo w danej branży oraz przedsiębiorstwo wzorcowe. Jako wzorcowe dane przyjęto średnie z danych finansowych pięciu firm w każdej branży o najwyższej rentowności sprzedaży. Natomiast średnie do porównań pozyskuje się z wojewódzkich urzędów statystycznych. System na podstawie danych wprowadzonych przez użytkownika kalkuluje dynamikę (stopy zmian) poszczególnych pozycji ze sprawozdań finansowych i generuje zestawienie ze średnimi stopami zmian tych pozycji dla całej branży (pozyskanymi z urzędów statystycznych), kalkuluje zestaw wskaźników analizy ekonomiczno–finansowej (m.in. wskaźniki płynności, produktywności majątku, wydajności pracy, rentowności, w sumie 31 wskaźników) i generuje zestawienie tych wskaźników dla przedsiębiorstwa ze średnimi wskaźnikami w danej branży oraz dla wzorcowych przedsiębiorstw w branży. Projekt kończy się w marcu, ale portal e–barometr będzie funkcjonował cały czas. Nie będzie jednak aktualizowany, ale można go wykorzystywać do porównań danych z przeszłości.

dr Mieczysław Kowerski prorektor Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Zamościu, koordynator badań w projekcie „System przeciwdziałania powstawaniu bezrobocia na terenach słabo zurbanizowanych”