Co roku przedstawiają one gminnym radnym propozycje nowych stawek za wodę. W wielu przypadkach, zwłaszcza gdy w grę wchodzą podwyżki, kończy się to karczemną awanturą. – Często woda to kwestia polityczna. Część samorządowców uznaje, że powinna być dostarczana za bezcen – mówi nam przedstawiciel jednej ze spółek.

W spór angażuje się właśnie rząd. – Chcielibyśmy wprowadzić na ten rynek krajowego regulatora. Coś na wzór Urzędu Regulacji Energetyki – zapowiada w rozmowie z DGP wiceminister środowiska Mariusz Gajda. Rząd chce zarezerwować sobie prawo do określania najwyższego pułapu stawek za metr sześcienny wody. Na podobnej zasadzie minister finansów w corocznym obwieszczeniu określa górne granice podatków i opłat lokalnych. – Chodzi o to, żeby zawartość kranów więcej nie drożała – tłumaczy wiceminister.

Tak więc – hipotetycznie rzecz ujmując – jeśli resort stwierdziłby, że łączna maksymalna stawka za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków nie może przekroczyć 9 zł za 1 m sześc., wówczas np. Warszawa musiałaby zejść z cen o 1,62 zł (obecnie jest to 10,62 zł netto dla gospodarstw domowych), ale już Lublin takiego obowiązku by nie miał. Bo dziś stawka za wodę i ścieki wynosi tam 8,25 zł netto.

Zdaniem samorządowców w sytuacji, gdy ceny rządowe okażą się wyższe niż faktycznie obowiązujące w wielu gminach, to może to zostać potraktowane przez niektóre spółki wodociągowe jak ciche przyzwolenie na podwyżki. W opinii wójta gminy Lubicz Marka Olszewskiego odgórne określanie cen jest dość karkołomnym pomysłem. – Trudno porównywać systemy wodociągowe w różnych częściach Polski. Są odmienne struktury właścicielskie spółek i różne sposoby pozyskiwania surowca. Przykładowo moja gmina kupuje wodę od Torunia, tak więc ja już nie mam wpływu na stawki – argumentuje.

Niektórzy zastanawiają się, czy w ogóle potrzebne jest powoływanie krajowego regulatora. – Bo co będzie robił, jak już ustali tę stawkę maksymalną? Przecież przypadki jej przekroczenia będą przedmiotem interwencji wojewody nadzorującego samorząd pod względem legalności – zwraca uwagę Grzegorz Kubalski ze Związku Powiatów Polskich. Nie wyklucza, że w związku z tym intencją rządu być może jest określanie stawek w odniesieniu do każdej gminy z osobna. A jeśli tak, to mówimy o daleko idącej ingerencji w sposób funkcjonowania samorządu.